476 



of ong'eveer 30 centen waard, een prijs, die in honderd jaar nagenoeg 

 niet veranderd schijnt, want in het midden der ly^le eeuw stonden 

 volgens Galait 200 cacaoboonen eveneens gelijk met een reaal. 

 Alexandf.r von Humboldt, die op het einde der i8de eeuw en in het 

 begin der ig^ie een reis door Amerika maakte, schrijft, dat waar de 

 kleinste pasmunt de reaal, dat is 12 stuivers (één stuiver ongeveer 

 gelijk aan a'/jcent) is, het volk nog veelvuldig van de cacaoboon als 

 klein geld gebruik maakt, en dat 6 cacaoboonen gelijk zijn aan één 

 stuiver. De reaal was dus toen achteruit gegaan tot een waarde van 

 72 cacaoboonen. 



Dat cacao als geld werd gebruikt, wordt ons ook medegedeeld 

 door den Milanees Girolamo Benzoni, die van 1541 — 1556 in Zuid- 

 Amerika vertoefde. Zijne ervaringen, gedurende dit verblijf opgedaan, 

 heeft hij beschreven in een werk, dat in 1565 in Venetië verscheen. 



Hiervan heeft o.a. ook een Hollandsche uitgave het licht gezien, 

 welke door Carel Vermanden vertaald en tusschen 1660 — 1670 bij Giu.is 

 JoosTEX Saeghman te Amsterdam gedrukt is geworden. 



In den tijd vóór de Spaansche verovering werd de belasting 

 grootendeels in cacaoboonen betaald. Montezuma, het Me.xicaansche 

 hoofd ten tijde van de verovering door de Spanjaarden, ontving alleen 

 uit de provincie Tabasco per jaar twee duizend xiquipils, een hoeveel- 

 heid, welke ongeveer met 25.000 K.G. overeenkomt. 



In de magazijnen van Montezuma werden meer dan dertig 

 duizend cargas elk van drie .xiquipils cacaoboonen gevonden, dus meer 

 dan anderhalf millioen K.G. cacaoboonen, daar elke .xiquipil overeenkomt 

 met 12Y2 K.G. Wanneer men nu weet, dat honderd Mexicaansche 

 cacaoboonen gemiddeld 136I/2 gr. wegen en dus het aantal cacao- 

 boonen van Montezuma meer dan 1000 millioen bedroeg, dan vertegen- 

 woordigde de paleisschat alleen aan cacao de waarde van 2 millioen 

 gulden. 



Aardig is de uitdrukking, die Peter Martyr voor cacaoboonen 

 gebruikt, nl. „amygdalae pecunariae" (= geldamandelen). „Gezegend 

 geld, dat zijne bezitters voor gierigheid bewaart, daar het niet op 

 hoopen gestapeld of onder den grond bewaard kan worden." 



Volgens de Me.xicaansche overlevering is de cacao van goddelijke 

 afkomst. Quatzai.cault, de tuinman-profeet uit de oud-Amerikaanschc 

 godenleer, had de zaden meegebracht uit het paradijs en ze daarna 



