513 Cacao. 



op door „een Midden-Javaplanter" uitvoerig geantwoord is geworden, l) 

 Deze praktijkman komt tot de conclusie, dat een volks-cacaocultiiur 

 geen kans van slagen heeft, hoofdzakelijk omdat het bereidings- 

 proces van cacao veel te ingewikkeld is om dat aan Inlanders te 

 kunnen overlaten. 



De cultuur zelve stelt echter mijns inziens daarvoor ook te hooge 

 eischen, evenals het onderhoud en de bestrijding van de tallooze ziekten 

 en plagen van den cacaoboom. 



Zehntner schrijft het volgende over den stand van de desa- 

 cacao, die in 1901 op zijn advies werd uitgeroeid : 2) 



„Verreweg het grootste aantal der uitgeroeide boomen verkeerde 

 „echter in een allertreurigsten toestand. De boomen waren meestal 

 „slecht geplant, zeer vele hadden geen penwortel en ook het overige 

 „wortelsysteem was zoo slecht, dat vele boomen gemakkelijk en zelfs 

 „met één hand konden worden ontworteld. Van een verzorging der 

 „boomen was slechts bij uitzondering wat te bespeuren. Soms waren 

 „zij als heg langs de grens van het erfje geplant, soms stonden zij op 

 „sedert jaren onbebouwde tegalans zoodanig tusschen de alang-alang 

 „in verscholen, dat zij slechts moeielijk konden worden teruggevonden. 

 „Zeer dikwijls waren de stammen geheel bedekt met wonden en hadden 

 „de boomen zonder twijfel alleen gediend om de scherpte der arits te 

 „beproeven, terwijl weder andere eigenaren geen ander gebruik daarvan 

 „wisten te maken, dan hun vee er aan vast te binden, waardoor de 

 „schors der stammen gewoonlijk erg werd toegetakeld. Tot op enkele 

 „uitzonderingen na was dus de desa-cacao een jammerlijk verwaarloosd 

 „zoodje, wat niet wegneemt, dat de meeste boomen nog enkele vruchten 

 „voortbrachten !" 



Het denkbeeld van eene gouvernements-cacaocultuur zou volgens 

 dien „Midden-Javaplanter" niet alleen zeer goed uitvoerbaar zijn, doch 

 daarvan kon tevens een prachtige toekomst worden verwacht. Volgens 

 genoemden raadgever moest dan echter van het begin af een ander 

 stelsel dan bij de gouvernements-kofhecultuur worden toegepast, en 

 daarom gaf hij meteen een regeling aan van het toezicht, de 



1) Soerabajaasch Handelsblad^ 5 Januari 1903, No 3, Tweede blad. 

 idem, 18 F'ebruari 1903, No 41, Eerste blad. 

 „ I .\pril 1903, No 77, Eerste blad. 

 ') Bulletin van het Proefstation voor Cacao^ No. 5, 1903, blz. 9. 

 Deel II 



