657 Olieg'eTvasseu. 



vertrouwbaar zijn, zij wijzen toch stellig; op een grooten vooruitgang. 

 In latere jaren vindt men deze klapperboomen-statistiek in het Koloniaal 

 Verslag niet meer opgenomen, zoodat over het tegenwoordige aantal 

 geen cijfers te geven zijn. Dat het evenwel sinds 1872 nog zeer be- 

 langrijk gestegen is, is zeker ; eene verdubbeling mag men veilig aan- 

 nemen. 



Het gouvernement is steeds in deze richting blijven doorgaan '). 

 Het heeft overal, waar daartoe gelegenheid bestond, de klappercultuur 

 aangemoedigd en geholpen. Een poging tot invoering van een gouver- 

 nementscultuur is niet geslaagd. In 1857 is de huurtermijn van woeste 

 gronden, die voor andere gewassen 20 jaar bedroeg, voor gronden, 

 die met klappers beplant werden, op 40 jaar gebracht, met het oog 

 op den langen tijd, die verloopt, voordat een klapperaanplant vrucht- 

 dragend wordt. 



X'oorschotten werden herhaaldelijk verleend, goede bibit om niet 

 of teo'en eeriny'e vero-oeding- verkrijo'baar tjesteld, nuttig'e raadoevingen 

 en aanuijzigingen gegeven, die echter niet altijd met volledig succes 

 bekroontl worden; zoo wordt, om maar een voorbeeld te geven, niet- 

 tegenstaande veel voorlichting, dikwijls op te korten ouderlingen 

 afstand geplant. 



Kweekbeddingen zijn aangelegd op de erven van dessahoofden 

 en inlandsche ambtenaren, voorschriften werden gegeven en verorde- 

 ningen uitgev'aardigd tot wering van schadelijke invloeden. 



.Als gevolg vindt men tlan ook sinds vele jaren, waar de ver- 

 slagen over de klappercultuur sjirekcn, bijna altijd van uitbreiding 

 gewag gemaakt, en deze cultuur heeft, zoowel op Java, als in de Buiten- 

 bezittingen een zeer belangrijke plaats ingenomen als bestaansmiddel 

 voor den inlander. 



Nog steeds staat Java met Madoera in deze cultuur vooraan; 

 het sterkst ontwikkeld is zij daar in de residentie Kedoe, langs de 

 Zuidkust; daar alleen vond men in 1909 7V2 millioen klapperboomen, 

 waarvan 4I 4 millioen vruchtdragende. De verhouding van deze twee 

 getallen, die ook elders wordt terug gevonden of zelfs overtroffen, wijst 

 wel op een sterke bijplanting, als men bedenkt, dat de duur van de 



') Zie gouvernements-circulaire van 6 Juni 1903 No. 2218, waarin op instand- 

 liouding en uitbreiding der cocoscultuur wordt aangedrongen. 



Deel II. 42 



