658 



niet-vruchtdragende levensperiode tot die van de vruchtdragende ongeveer 

 als 1 : lo staat. 



In de residentie Madioen bepaalt zich de geregelde cultuur tot de 

 vlakte van Patjitan en Ngadiredjo in de nabijheid van het zeestrand, 

 waar bijna alle beschikbare grond door klapperboomcn is ingenomen. 

 Ook in de residentie Semarang is de cultuur zeer belangrijk; in het 

 district Ambarawa is in sommige desa's aan de cultuur geen verdere 

 uitbreiding te geven, daar alle erven reeds zijn volgeplant. Zoowel in 

 de residentie Bantam, waar zij de volkscultuur bij uitnemendheid wordt 

 genoemd, (Kol. \'ersl. 190S), als aan het andere uiteinde van Java in 

 de afdeeling Banjoewangi, is de cultuur van veel beteekenis. 



Hetzeltde kan gezegd worden van Madoera. 



\'oor de Buitenbezittingen is zoo mogelijk deze cultuur relatie! nog 

 gewichtiger; vooral voor de bewoners der kuststreken is zij dikwijls 

 het voornaamste middel van bestaan. Vooraan staat het eiland Celebes. 

 In de kuststreken van de residentie Menado zijn zeer vele klapper- 

 tuinen ; ook in de andere deelen van dit groote eiland is deze cultuur 

 zeer verspreid. Op de Sangir- en Talauteilanden is zij nog sterker 

 vertegenwoordigd; deze zijn bijna één klapperbosch. 



Borneo is eveneens een groot klapperland, vooral de Wester- 

 afdeeling. Langs de geheele Westkust vindt men onafgebroken klapper- 

 tuinen, die zich hier en daar uren ver naar het binnenland uitstrekken. 

 De cultuur is hier nog geheel in handen van Chineezen en inlanders. 

 Vooral de Chineesche planters hebben goed aangelegde en goed gedrai- 

 neerde tuinen. Kilometers lange kanalen dienen voor afvoer van water 

 en ook van de noten, die als drijvende vlotten getransporteerd worden. 

 De klappercultuur heeft hier een hooge mate van welvaart gebracht. 



Van het eiland Sumatra maakt het Zuid-Oostelijke deel eenigszins 

 een uitzondering, de klappercultuur is daar niet zoo sterk ontwikkeld ; 

 vooral in Djambi en Palembang schijnt de klapperboom minder goed 

 te gedijen. Het Gouvernement van Sumatra's Westkust, de gewesten 

 Atjeh, Tapanoeli en .Sumatra's Oostkust daarentegen hebben een 

 belangrijke cultuur, vooral ook het eiland Nias. In de afdeeling Indragiri 

 zijn in den laatsten tijd groote klapperaanplantingen aangelegd. 



Als producenten tellen verder nog mede in de eerste plaats de 

 eilandgroepen, die de afdeeling Poelau Toedjoeh van de residentie Riouw 

 vormen, verder Bali en Lombok en ook Biliton, terwijl al de kleinere 



