662 



kernlaag voorkomt, moet men om ze te winnen de cellen openen. 

 Dit geschiedt gewoonlijk door fijnmaken van het materiaal, en voor 

 een deel door den druk tijdens het persen ; het kan ook geschieden 

 door koking of door rotting. 



üe meest algemeen voorkomende wijze van inlandsche oliebe- 

 reiding is aldus. De kernlaag wordt uit de geopende noten genomen 

 en met behulp van een plankje, bezet met ijzeren puntjes, geraspt. Het 

 raspsel, al of niet bedeeld met een weinig water, wordt indien de hoe- 

 veelheid klein is, met de hand gekneed en geperst, bij grootere hoe- 

 veelheden met de voeten uitgetreden. 



Het uitloopende melkachtige sap, waarin nu het grootste gedeelte 

 der olie overgegaan is, wordt opgevangen en gekookt, waarbij de 

 olie boven komt drijven, zoodat men ze kan afscheppen. 



In Oost-java zeeft men eerst 

 het uitgeperate sap. schept bij 

 het koken de olie niet af, maar 

 kookt voort tot al het water 

 verdampt is. De op deze wijze 

 bereide olie wordt daar als 

 bijzonder goed beschouwd. 



In Keboemen, waar men zeer 

 veel oliebereiding vindt, onder- 

 scheidt men drie soorten : 



1°. lenga klentik. Als grond- 

 stof gebruikt men goede rijpe 

 klappers, waarvan men de kern- 

 laag, nadat deze eenige uren in water is geweekt, raspt. Men brengt 

 het raspsel gemengd met wat water in een bamboemand, die boven 

 een houten bak geplaatst is. Door kneden met de hand wordt het 

 sap afgescheiden ; dit vloeit in den houten bak en vandaar door een 

 tuit naar een aarden vat, waarin men het eenigen tijd laat staan. 

 Daarna wordt de bovendrijvende laag afgeschept, gekookt en dan in 

 goeni zakken geperst, waardoor de zuivere olie uitloopt. 



De uitgeknede massa wordt als kenteh (ketepo kendo, blondo) 

 verkocht en als toespijs bij de rijst gebruikt. 



2°. lenga gamblong of 1. botok. Als grondstof gebruikt men 

 jonge noten. De kernlaag wordt 2 dagen in water geweekt, daarna 



Fig. 249. Raspen van klapper. 



