()()3 (Miegrewasseu 



geraspt, het raspsel gedurende 2 dagen gedroogd en dan in een 

 rotan zak 2 of 3 maal geperst. De uitgeperste massa (boengkil) heeft 

 verkoopwaarde als varkensvoeder of als mest. 



3°. lenga tobat of 1. batjin. Grondstof hiervoor is de uitgeknede 

 massa van de bereiding van lenga kicntik. Deze wordt eerst in een 

 open krandjang 4 a 5 maanden in de buitenlucht bewaard. Door de 

 ingetreden rotting openen zich ook de cellen, die bij de rasping en 

 persing nog niet waren opengegaan. Deze massa wordt gedurende 

 3 uren goed gekneed, dan 2 of 3 dagen te drogen gelegd, vervolgens 

 fijngestampt en in een rotan zak geperst. 



De op deze wijze verkregen olie is veel minder goed, dan de 

 andere. 



In Pandeglang en Tjarigin (Bantam), waar ook veel klappercultuur 

 te vinden is, treft men te midden van klappertuinen z.g. pembotokans 

 aan : dat is eene inrichting tot klappcroliebereiding, tlie door den 

 eigenaar der tuinen wordt verhuurd aan lieden uit de nabuurschap, 

 die van hem klappers koopen om ze op olie te verwerken. De huur 

 bedraagt 3' o cent voor 100 verwerkte klappers. De inrichting, bestaande 

 uit een haard van klei, een stel kookpannen, houten bakken en raspen, 

 is iets minder primitief, dan die van een eenvoudigen thuiswerker. 



In sommige gevallen wordt geen huur betaald voor het gebruik, 

 maar dan blijft de uitgeknede massa het eigendom van den verhuurder. 

 Ze wordt in een kuil verzameld en afgedekt. Na een jjaar maanden 

 heeft zulk een gevulde kuil een verkoopwaarde van ongeveer ƒ40.- — . 

 De massa wordt dan met de voeten bewerkt en uitgetreden, waarbij 

 een weinig olie zich afscheidt ; de rest wordt opgekookt en de boven- 

 drijvende olie afgeschept. Het aldus gewonnen product, de zooge- 

 naamde minjak baoe, is natuurlijk van geringe kwaliteit. 



Wanneer de eigenaar geen klappers voor verkoop beschikbaar 

 heeft, geeft hij wel voorschot aan de oliekokers om ze zich elders te 

 verschaffen. 



Een andere wijze om partij te trekken van de losmaking van de 

 celmassa door rotting, is dat men de geraspte noot met krabben, visch- 

 afval of iets dergelijks vermengt en dan na eenigen tijd perst. Dit 

 geschiedt o. a. op Atjeh, maar komt ook wel voor op Java. Men 

 krijgt daarbij meer, maar slechtere olie, die als spijsolie onbruikbaar 

 is en voor lampolie wordt gebezigd. 



