664 



De opbrengst aan olie verschilt natuurlijk naar de grondstof 

 en de bereidingswijze. Onrijpe klappers geven belangrijk minder olie 

 dan rijpe. Uitgaande van rijpe noten geeft de gewone bereiding ge- 

 middeld per 300 noten 2 petroleumblikken olie, dat is 37,8 L. of bijna 

 34Y2 K.G. ; per 1000 noten dus 115 K.G. 



De beschreven werkwijzen betreffen uitsluitend de oliebereiding 

 op kleine schaal. Zelfs een inlander, die van dit werk zijn hoofd- 

 bedrijf maakt, verwerkt slechts kleine hoeveelheden. Iemand, die b. v. 

 1000 noten per maand gebruikt, wordt reeds als een groote oliekoker 

 beschouwd. 



Deze inlandsche oliebereiding geelt in Atjch en gat vroeger ook 

 op Bali aanleiding tot eenigen uitvoer van klapperolie. 



Naast dit kleinbedrijf kent men ook in Indië het oliepersen in 

 moderne fabrieken. Volgens het .'Idresboek van Ned-Ind. Nijverheid, 

 zijn er op Java 7 Europeesche fabrieken, waarvan vijt op Üost-Java ; 

 in de Buitenbezittingen zijn er drie, n.1. te Pontianak, te Macassar en 

 en te Den Pasar (Bali). Daarnaast 40 niet- Europeesche, waarvan 31 

 op Java; op de namen afgaande, zijn daarvan 32 in Chineesche handen. 

 De fabrieken in de Buitenbezittingen maken uitsluitend klapperolie. 

 Die op Java verwerkten vóór den oorlog voornamelijk katjang, kapok- 

 en djarakpitten ; in den laatsten tijd ook veel copra. V.en paar dier 

 fabrieken hebben ook eene inrichting" tot extractie met l)enzine ; som- 

 mige staan in directe verbinding met zeepfabrieken. In de oorlogsjaren 

 is deze industrie enorm vooruitgaan. 



De voordeden van deze verplaatsing van de oliefabricatie naar 

 het land der copraproductie, zijn in de eerste plaats te vinden in de 

 goedkoope werkkrachten en in de verwerking van versche grondstof. 

 Afzet van haar hoofdproduct vond de jonge industrie eerst in de 

 opkomende zeepziederij en in het binnenlandsch gebruik (o. a. katjang- 

 olie voor het batikken). Later is door de betere communicatie-middelen 

 (o. a. Java — China— Japan en Java— San Francisco) haar afzetgebied 

 zeer vergroot. Een andere belangrijke verruiming is nog te verwachten, 

 als het gelukt haar product ingang te doen vinden in het huishoudelijk 

 gebruik der inlanders. Deze zullen moeten inzien, dat het voordeeliger 

 is hun klappers tot copra te verwerken, dan er op hunne gebrekkige 

 wijze een gedeelte der olie uit te halen. De hooge prijzen der copra 

 werken natuurlijk deze verschuiving zeer in de hand. 



