668 



eenigde Staten zeer toegenomen, een verschijnsel dat zich in 19 16 

 zeer heeft versterkt. 1) 



De Buitenbezittingen, en wel eerst bijna uitsluitend Pontianak, 

 voeren regelmatig vrij groote hoeveelheden klapperolie uit; in 191 2 

 16,160 H.L., in 1913 16,786 H.L. en in 1914 15,198 H.L. ; bijna deze 

 geheele uitvoer gaat naar. Singapore. In 191 5 was de geheele uitvoer 



Fig. 251. Aanvoer van klappers bij het drooghuis. 



26,234 H.L., waarvan 6550 H.L. uit Pontianak en 19,348 H.L. uit 

 Makasser. Nederland ontving daarvan 19,276 H.L. en Singapore en 

 Penang 6299 H.L. 



') Deze vraag van de Ver. Staten naar olie zal wel verband houden met de 

 groote munitiefabricatie, die het verbruik van glycerine enorm moet hebben doen toe- 

 nemen, terwijl de invoer daarvan uit Europa belangrijk is gedaald. Yóór den oorlog 

 was die ongeveer 16,500 ton; in 1915 — 16 maar 4S00 ton. 



