669 Oliegrewasseii. 



Een belangrijke invoer staat er tegenover, n.1. in H.L. 



[ava. Huitenbezittingen. 



1912 9.972 32.556 



1913 24,288 34.165 



1914 6,625 25,123 



X915 16,950 33.742 



Deze olie komt hoofdzakelijk van Singapore en Penang. 



\'oor Java is Soerabaja cle hoofd-invoerhaven, terwijl in de 

 Buitenbezittingen het overgroote deel naar allerlei havenplaatsen aan 

 de Oostkust van Sumatra van Atjeh tot Palembang gaat; ook Borneo 

 Z. en O. Afd. ontvangt er soms een deel van. 



Een niet onaanzienlijk deel van dezen invoer is feitelijk van 

 Pontianak afkomstig, en gaat alleen daarom over Singapore, omdat 

 de directe communicatie ontbreekt. 



Xaast dezen buitenlandschen in- en uitvoer voert Bali nog klapper- 

 olie uit, waarschijnlijk voor een groot deel naar Soerabaja, en wel in 

 [911 en 1912 ter waarde van 278.000 respectievelijk 201.000 gulden. 



De invoer van klapperolie in Java houdt nauw verband met de 

 copra-prijzen. Bij eene daling van dezen prijs vermindert dadelijk de 

 invoer ot' staat zelfs tijdelijk geheel stil. 



De prijs van klapperolie op Java schommelde meestal tusschen 

 17 en 22 gulden per pikol; de van Singapore ingevoerde olie stond 

 in den regel \'.2 of 1 gulden lager in prijs. 



COPRA. 



De copraberciding, in beginsel zeer eenvoudig, bestaat uit het 

 afzonderen en drogen van de kernlaag der cocosnoten. Om daarbij een 

 goed product te krijgen, moet men uitgaan van goede grondstof, dat 

 wil zeggen, van goede rijpe, nog niet ontkiemde noten, en moet men 

 aan de bereiding de noodige zorg besteden. 



Eenigen tijd nadat de noten geplukt zijn, nadat zij dus, meestal 

 in de open lucht en in den zonneschijn, gelegenheid gehad hebben 

 eenigszins uit te drogen, worden ze ontbolsterd. Men gebruikt daarvoor 

 een of ander scherp of puntig stuk ijzer of hout stevig in den bodem 

 geplaatst of op een stevigen voet staande en stoot de noot krachtig 



