682 



den boom, tot zelfs de oude afgev^allen bladeren, ten voordeele van den 

 pandnemer komen. Bij niet-betaling heeft deze het recht den boom om 

 te hakken en weg te voeren. In 1901 schreef de resident van Soerabaja 

 een vermindering van den coprauitvoer aan dit kwaad toe. 



In de havenplaatsen wordt de copra door de exporteurs in loodsen 

 opgeslagen en in lagen van ± '/g M. dik uitgespreid, ten einde broeiing 

 te voorkomen. Soms moet de copra daartoe nog met schoppen omge- 

 werkt worden. Broeien doet de qualiteit snel achteruit gaan. Op het 

 laatste oogenblik vóór de verscheping wordt de copra in goenie zakken 

 verpakt, die ongeveer i pikol inhouden. 



Naast deze coprabereiding op kleine schaal, die evenwel door hare 

 algemeenheid zulke enorme hoeveelheden produceert, is de productie 

 van grootere klapperondernemingen relatief nog maar uiterst gering, 

 daar haar aantal nog slechts zoo klein is. De voornaamste en oudste 

 zijn die van de Moluksche Handelsvennootschap op de eilanden Talisse 

 en Kinabohoetan (Sangir-eilanden). In den laatsten tijd is het aantal 

 van zulke ondernemingen snel toegenomen. 



Op deze cocosondernemingen, die in Europeesche handen zijn, 

 wordt er natuurlijk naar gestreefd de beste qualiteit copra te maken. 

 De bezwaren, aan de zonnedroging verbonden worden daar, waar 

 groote hoeveelheden moeten worden bewerkt, sterk gevoeld. Men is 

 er daar toe gekomen een soort gemengd systeem toe te passen, 

 zonnedroging, wanneer de omstandigheden die mogelijk maken, en een 

 droging met kunstmatige verhitting, wanneer dit niet het geval is, 

 waarbij men dan evenwel deze laatste zoo heeft ingericht, dat de copra 

 niet met den rook in aanraking kan komen. Zulke copra, die van uit- 

 stekende qualiteit is, wordt wel als plantage-copra van de andere 

 onderscheiden. 



Reeds in het Koloniaal V^erslag van 1872 vindt men de mede- 

 deeling, dat van uit Nias, Singkel, Baros en andere kustplaatsen veel 

 gedroogde klappers naar Poeloe Pinang worden verzonden. 



Op Celebes is in 1873 voor het eerst bij wijze van proef copra 

 gemaakt door de beide broeders B.\uermann te Gorontalo. Het product 

 ging door schipbreuk op reis naar Europa verloren. In 1874 — '75 

 zonden beide heeren nieuwe monsters, die in Hamburg zeer goed 

 beoordeeld werden en in ieder hoeveelheid verkoopbaar werden geacht. 



