707 



Oliegewassen. 



Oliebereiding. 



De bereiding van katjanorolie is een bedrijf, dat van oudsher op 

 Java is uitgeoefend, vroeger als kleinbedrijf, later ook in fabrieken. 

 De inlander, die zelf zijn noten uitperst, gaat als volgt te werk. 

 De noten worden eerst op de reeds boven beschreven wijze 

 geschild, de kernen in een rijstblok fijngestampt en het meel op de 

 wijze, zooals men de rijst behandelt, gestoomd. Wanneer de stoom door 

 de massa heen gedrongen is, brengt men deze in een zak van vlecht- 

 werk, gewoonlijk van akerwangi bladeren gemaakt, slaat daarom heen nog 

 een stuk buffelhuid, ten einde de bij het persen uittredende olie in een 

 daartoe bestemd vaatwerk te leiden, en legt het geheel zoo in de pers. 

 De inlandsche oliepers of kampa is zeer primitief. 

 Op den grond ligt een zware balk, waarin een trogvormige opening 

 is aangebracht. Hierin plaatst men rechtstandig de beide zware planken 



(ping-ping), die de eigenlijke pers 

 uitmaken en waartusschen de te 

 persen zak wordt gebracht. 



Over de boven uiteinden der 

 ping-ping, die wat versmald zijn, past 

 de langwerpige opening van een ander 

 gedeelte, de tambaloeng. 



Nu slaat men aan de buiten- 

 zijden der ping-ping in die opening- 

 twee houten wiggen en drukt zoodoende de te persen massa samen. 

 Later slaat men naast die beide wiggen nog een tweede stel, om 

 grooteren druk te verkrijgen. Eindelijk slaat men het tweede stel zoover 

 door, dat de eerste wiggen door het gat heen schieten. De pers is 

 dan weer los, kan geledigd en opnieuw gevuld worden. 



De koeken worden met de hand fijngebrokkeld, desnoods opnieuw 

 fijngestampt, nog eens gestoomd en voor de tweede maal geperst. 

 Eén pikol noten levert ongeveer 20 — 22 kati olie, dat is dus 

 hoogstens 2/^ van de olie, die erin aanwezig is; met moderne hulp- 

 middelen kan men daarvan ruim 90 O/q winnen. 



Katjangoliefabrieken (die evenwel ook andere oliezaden verwerken, 

 b.v. klapper, djarak, kapok enz.), zijn er vele op Java; alleen in 

 Kediri twaalf. 



Fig. 2;8. Ja\;iansrhc oliepers (kam])a)- 



