710 



Productie en Handel. 



Aardnotencultuur van eenige beteekenis is steeds vrijwel tot 

 Java, Madoera en Bali beperkt gebleven. 



In de allerlaatste jaren zijn kleine maar stijgende hoeveelheden 

 aardnoten van Sumatra's Westkust uitgevoerd. 



Een proef in 1908 en 1909 in Martapoera, Kandangan en Amoentai, 

 (Borneo Z. en O. afdeeling) genomen met aardnoten uit Java ingevoerd, 

 is mislukt en opgegeven. 



Hoewel zij ook in West- en Midden-Java niet ontbreekt, zijn 

 Madoera en Oost- Java het eigenlijke terrein van deze cultuur. Bantam 

 levert aardnoten van slechte quahteit, Buitenzorg zeer goede. De cultuur 

 bloeit vooral in de Preanger Regentschappen, in Cheribon, in Rembang 

 (afd. Toeban) en in Pasoeroean (afd. Malang) ; in de laatste jaren 

 heeft men er zich ook in Soerabaja (afd Sidajoe) op toegelegd. Ook 

 op Madoera worden veel aardnoten gekweekt. De productie van Bali 

 is niet onbelangrijk. 



Vroeger werd een groot deel der geoogste noten op Java zelf 

 tot olie en boengkil verwerkt, deels in kleinbedrijf, deels in fabriekjes. 

 De olie diende als verlichtingsmiddel, de boengkil was de hoofdmest- 

 stof voor suikerriet- en tabakslanden en werd in niet onaanzienlijke 

 hoeveelheden uitgevoerd. Toen de olie overal door petroleum en de 

 boengkil voor een zeer groot deel door kunstmest is verdrongen, is deze 

 oliebereiding sterk achteruitgegaan ; daarentegen is in de laatste jaren 

 de verwerking in de moderne oliefabrieken van Midden- en Oost Java 

 sterk toegenomen ; dit is reeds begonnen vóór den oorlog, maar in 

 1915 en 19 16 in versterkte mate geschied. De cultuur is sterk uit- 

 gebreid, vergeleken met een lo-tal jaren geleden. In 19 15 werden op 

 Java en Madoera aardnoten geoogst van 262000 bouws, waarvan 

 65000 in West-, 75000 in Midden- en 12 1400 in Oost-Java. 



De uitvoerstatistiek van Nederlandsch Indië heeft eerst in 1905 

 de aardnoten afzonderlijk genoemd. Zij geeft de volgende getallen te 

 zien, uitgedrukt in tonnen van 1000 K.G. 



