708 



teleurstellingen en bij eventiieele mislukking', die l)ijna ieder jaar hier 

 of daar betreurd moest worden, leed men gebrek en had men een harden 

 tijd te doorstaan. De regeering moedigde de cultuur van t\\ cede gewassen 

 destijds krachtig" aan en ook de cassave was eenc groote aanwinst in de 

 rij dier gewassen, toen de bevolking haar eenmaal leerde waardccren. 



De voedende kracht van de cassave is wel minder dan die van rijst, 

 doch de ruimere opbrengst, daargelaten, dat de cultuur minder wissel- 

 vallig is, is zeker in gelijke tijdperken tlubbel zoo groot als die van 

 het rijstgewas. 



Niet alleen op de sawahgronden als tweede, doch voornamelijk 

 op de niet-bewaterbare gronden als hoofdgewas, wordt de cassave 

 geteeld. X'ooral in Oost-Java (Kediri en Madioen) en in de Preanger 

 Regentschappen, is in de laatste jaren hare teelt als cultuurgewas 

 belangrijk tcjegenomen door de oprichting van fabrieken voor de 

 bereiding van tapioca. Men teelt daar de cassave op gronden, die 

 vroeger voor de kofhecultuur werden gebruikt en waarop de cassave 

 met succes wordt verbouwd. 



In de meeste gewesten der Buitenbezittingen treft men tegen- 

 woordig cassavecultuur aan ; vooral aan de Oostkust van Sumatra 

 verkreeg" zij een grooten omvang, zoodat er een belangrijke uitvoer 

 van cassavemeel plaats heeft. 



Ook op de erven van de Inlanders ziet men tegenwoordig algemeen 

 ketela-pohon kweeken. Zoowel aan het strand als hoog in het 

 gebergte (3000 voet) wil de plant goed groeien en treft men er meer 

 of minder uitgestrekte aanplantingen van aan. 



Inlandsche synoniemen voor de cassave zijn ketela-pohon (Jav.), 

 kaspé (jav.), bodin (Jav.), sampeu (Soend.), ketela djindral (Soend.) 

 en singkoeng (Bat. Mal.). 



II. De Cassavpm'I.ant. 



I . Botanische b e s c h r ij v i n g. De vele soorten en variëteiten 

 van de cassave behooren tot de orde der Tricoccae, de familie der 

 Euphorbiaceae, het geslacht Manihoc. Naam Manihot utilissima Pohl. 



De plant is meerjarig, struikvormig met dikke, harde knolvormige 

 wortels, welke 30 — 50 c.M. lang en cylindrisch toegespitst zijn. Deze 

 wortels zijn rijk aan zetmeel en bevatten een melkachtig, vergiftig sap 



