Invloed van bodem en klimaat. 



Zooals bekend is, stelt iedere plant bepaalde eischen aan bodem 

 en klimaat ; kan tlaaraan niet voldaan worden dan groeit zij minder 

 goed of, wat meer het geval is, brengt minder smakelijke vrnchten voort. 

 Vriichtboomen zijn niet het minst aan dezen regel onderworpen ; de 

 voorbeelden hiervan liggen voor de hand. De reeds genoemde pom- 

 pelmoes variëteit djeroek dalima geeft, voor zoover wij weten, nergens 

 zulke goede vruchten als in de ommelanden van Batavia, vooral 

 Pasar Minggo is dienaangaande gunstig bekend. Plant men een tjangkok 

 afkomstig" van een boom van laatstgenoemde plaats te Buitenzorg, dan 

 krijgt men daaraan minderwaardige, meestal oneetbare vruchten. 



In hoever het mogelijk is, in andere streken op Java of in den 

 Indischen Archipel, waar bodem en klimaat veel overeenkomst hebben 

 met die van Batavia, ook djeroek dalima van dezelfde goede 

 hoedanigheden te telen, durf ik niet te zeggen. De genomen proeven 

 hebben gewoonlijk weinig succes ; wel beweert men somtijds, dat zij 

 hier en daar gelukt zijn, men zond mij wel zulke vruchten van elders, 

 die niet slecht waren ; vergeleek men ze echter met de beste van 

 Batavia, dan bleken ze werkelijk minderwaardig te zijn. 



Mangga's van West-Java zijn niet zoo goed als die van Midden- 

 en Oost-Java, vooral het laatste deel van ons eiland staat bekend voor 

 zijn heerlijke mangga's. Ook daar zijn nog bepaalde streken, waar 

 enkele der fijnste verscheidenheden beter zijn dan elders; zoo komen 

 de beste mangga gedong uit Cheribon, de onovertroffen mangga aroem 

 manis uit eenige districten in Pasoeroean. De beste ramboetan en 

 kapoelasan groeien in VVest-Java ; Garoet, in de Preanger, Poenten en 

 Batoe in Malang leveren sappige en geurige djeroeks, Demak is bekend 

 voor de beste balimbintr en zoo zou ik door kimnen oaan. 



