Astronomta mechamca. 183 



altera sententia naturae scrutatoribus hoc onus gravissimum esset impositura, cai expediendo vires 

 eorum fortasse nunquam sufficerent. Ex quo ad nostrum commodum utique esset optandum, ut 

 prior sententia veritati foret consentanea. iMultis autem premitur difficultatibus, quas cum primis 

 cognitionis nostrae principiis minime conciliare licet: si cnim corpus ab alio attractum movcri incipit, 

 causa motus non in illo sed in hoc altero est ponenda, quod cum ab illo sit remotum, concedendum 

 3st fieri posse, ut corpus quaqua versus a nullis aliis corporibus cinctum, sed quasi in vacuo posi- 

 tum, sponte moveri incipiat, etiarasi nusquam tangatur; neque tamen motus causam in ipso, sed in 

 jlio quodam corpore longissime ab eo remoto esse quaercndam, hocque perinde evenire sive spatium 

 nter corpora sit vacuum, sive plenum. Corpus ergo, quatenus vi attrahendi esset praeditum, ad 

 3mnia alia corpora utrumque remota quasi vires emitteret, quibus alia quasi comprehenderet et ad 

 $e arriperet. Quam actionem in distans qui concoquere non possunt, cum nullo modo concipi queat, 

 id materiam quandam subtilem confugiunt, quae pressione in corpora agens ea phaenomena producat, 

 |uae priores attractioni, tanquam essentiali omnium corporum proprietati, adscribunt, etiamsi et illi 

 nodum, quo hoc efficitur, explicare haud valeant. 



31. iScliolion 3. Ilactenus saltcm alium modum, quo duo corpora in se invicem agant, non 

 ^oncipimus, nisi quando in sc mutuo impetum faciunt ct ad contactum pcrvcniunt; cum cnim tum 

 itrumque in statu suo persevcrare annitatur, hoc autem fieri nequeat, nisi se mutuo penetrent, eorum 

 mpenetrabihtas in causa est quominus hoc eveniat. Ex ea ergo nascantur, necesse est, vircs utriusque 

 itatum ita immutantes, ut penetratio evitetur. Experientia ctiam testatur, hoc casu majorcs vires 

 itrinque non exeri, quam quae penetrationem avertere valeant. Istarum igitur virium, quarum ef- 

 'ectus in conflictu corporum cernitur, origo in eorum impenetrabilitate manifesto est posita, unde 

 'nulto minus percipere licct, quomodo duo corpora remota in se invicem agere valeant; ac si quis 

 itatuat corpora ab aliis quantumvis remotis sinc adminiculo mcdii inter ea existentis affici posse, 

 )mnia cognitionis nostrae priucipia funditus everti videntur, neque apparet quo jure tum siderum 

 nfluxus aliaque superstitionis commenta negari queant. Qui quidem a Leibnizii Ilarmonia praesta- 

 jjlita abhorrent, concedere coguntur spirituum actioni corpora esse subjecta, quod ctiam Lcibniziani 

 ?le numine supremo negare non audent; spirituum autem actio in corpora ab omni contactu certe 



mmunis est statuenda, id quod attractioni favere videtur. Verum si corpora a spiritu concitantur, 

 Ui non contactus, saltem pracsentia quaedam concipi debet, ita ut etiam hinc actio corporum in 

 listans nullum firmamentum rccipiat. Quare qui dicunt corporibus a Deo vim alia corpora quan- 

 umvis dissita attrahendi tribui potuisse, nihil aliud dicere videntur, nisi Deum perpetuo immediate 

 ;orpora ad se invicem impellere. Verum omissa hac disputatione, ad Physicam potius quam huc 

 )ertinente, cum certum sit singula matcriae clementa perinde ad se mutuo impelli, ac si se attra- 

 «lerent, videamus quales inde vires pro corporibus finitae magnitudinis nascantur. 



32. Tlicorema. Corpus rigidum a viribus, quibus singula ejus elementa se mutuo attra- 

 hunt, ad motum neutiquam soUicitatur. 



Dcmonstratao. Veritas hujus theorcmatis isto nititur fundamento, quod vircs, quibus duo 

 Icmcnta sc mutuo attrahunt, utrinquc sint aequales. Si cnim duo concipiantur elementa, quorum 



■ 



