Astronomia mechamca. l ^l .J 193 



minando instituondus nimis difficilis redderetur. Quo etiam facile erit vim attrahentem his casibus 

 proxime assignare, modo unum modo alterum corpus tanquam sphaericum spectando et aberrationes 

 a lege vulgari coUigendo. Sed plerumque hae aberrationes tam sunt exiguae pro motu progressivo, 

 ut satis tuto negligi queant; pro motu autem vertiginis sufficit figuram corporis attracti considerasse, 

 quoniam vires sollicilantes per praelongos vectes agunt, unde tanta earum momenta nascuntur, ut 

 prae iis momenta virium, quae ex figura corporis attracti resultarent, pro nihilo essent habenda, 

 quandoquidem hae in ipso corpore attracto,applicatae supt c^nsendae, ideoque nonqisi exigua momenta 

 producere valent. *ji;tnr;:rJ.<'t8 ''^nl'"!!':'!'*! V>0 /\(^ ,7*'"^ '^'/f) Rr^tf-nr^ItooTih -j - '. '^''.iraiSnro') 



53. l§cliolion 3. Ilae ergo sunt vires, quibus corpora coelestia sollicitantur, et ex quarum 

 actione corum motus ex principiis mechanicis investigari oportet, qui, quin deinccps vicissim cum 

 observalionibus exactissime conveniant, eo minus est dubitandum, cum existentia harum virium 

 sit por ipsas observationes confirmata. Cum igitur hae vires neque sint quadratis distantiarum 

 reciproce proportionales, neque ad ipsa centra inortiae cujusque corporis tendant, nisi corpora sint 

 sphaerica, seu omnia momcnta inertiae habeant acqualia, in multo difficiliores investigationcs dela- 

 biniur, quam quidem NewtOtiUs susceperat. Praeterea Vero 'insigne dubiura hic oritur, an hae 

 vires solae in mundo existant, quibus corpora coelestia sollicitcntur? Ktsi enim phaenomena alias 

 nobis non patefaciant, tamen cum universum spatium aethere, utpote luminis vehiculo sit repletum, 

 fieri omnino nequit, qiiin inde resistentia quaedam nascatur, quam corpora coelestia in motu suo 

 patiantur. IVam quantumvis etiam subtilem aetheris materiam fingamus, tamen neque liberrime cor- 

 pora crassiora penetrare statui potest, neque ea usque adeo poris plena concipere licet, ut in motu 

 suo nullos plane impetus ab aethere sustineant. Ob poros quidem aetheri pervios concedere debemus, 

 ejus resistentiam prae ea, quam alia fluida objicefent, multo minorem esse quam pro rf^tione den- 

 sitatis; scilicet si aether esset centies millies rarior aere, resistentia multo magis quam centies mil- 

 lies minor esset statuenda prae ea, quam idem corpus pari celeritate motum in aere sentiret, Si 

 quis objicere vellet, aetherem culque corpori coelesti vicinum pari celeritate proferri, ideoque nullam 

 inde resistentiam oriri, quod quidem nulla ratione confirmari potest, is tamen concedere teneretur, 

 cometas resistentiam pati debere. Quod autem effectum hujusmodi resistentiae non percipiamus, 

 causa est, quod nonnisi post plura secula sensibilis evadat: ac tantum abest, ut observationes hujc 

 sententiae plane adversentur, ut potius in motu lunae talis effectus animadverti videatur. 



5h. Tlieorema. Quotcunque fuerint corpora, quae se mutuo attrahant, et quomodocunque 

 moveantur, eorum commune ceutrum incrtiae vel quiescit, vel uniformiter in directum 

 protnovetur. ■'■^ ^ "-'^ -"^^ '^ ='■ «'^ =-"*'^ - '--^'« -^ ^^" 



Deitiomtratio. Veritas hujus theorematis isto nititur fundamento, quod viros, quibus duo 

 quaequc corpora se invicem attrahunt, sint inter se aequales ct in contrarium directae. Scilicet si 

 fuerint (fig. 17^) duo corpora quaccunque Ma et iV6, et vis, qua se mutuo attrahnnt = F; (ftujus 

 directio sit recta «6, ita ut corpus Ma a corpore Nb soUicitetur a vi .== ^in diroctione «6, eorpus 

 vero Nb a corpore Ma y\ =^ F in directione 6«. Considerentur utriusquc corporis ccntra inertia,?, 

 quae sint in J et B, et quatenus tantum ad motum progressivum horum corporum rospicimu^, 



L.Enleri Op. poftbinna. T. n. ^ 



