262 NOVUM ORGANUM. 



per omnem fortem compression em, quae fraenat et cessare 

 facit motum ; de qua vide Instant. 30. et 32. Tab. 3. 

 Ostenditur etiam in hoc, quod omne corpus destruitur 

 aut saltern insigniter alteratur ab omni igne et calore 

 forti ac vehement! ; unde liquido constat, fieri a calore 

 tumultum et perturbation em et motum acrem in partibus 

 internis corporis, qui sensim vergit ad dissolutionem. 



Intelligatur hoc quod diximus de Motu (nempe, ut sit instar 

 generis ad Calorem 1 ), non quod calor generet motum, aut quod 

 motus generet calorem (licet et haec in aliquibus vera sint) ; sed 

 quod ipsissimus Calor, sive quid ipsum Caloris, sit Motus et 

 nihil aliud ; limitatus tamen per differ entias quas mox subjun- 

 gemus, postquam nommllas cautiones adjecerimus ad evitandum 

 aequivocum. 



Calidum ad sensum res respectiva est, et in ordine ad homi- 

 nem non ad universum ; et ponitur recte ut effectus Caloris 

 tantum in spiritum animalem. Quin etiam in seipso res varia 

 est, cum idem corpus (prout sensus praedisponitur) inducat per- 

 ceptionem tarn calidi quam frigidi ; ut patet per Instant. 41. 

 Tab. 3. 



Neque vero communicatio Caloris, sive natura ejus transitiva 

 per quam corpus admotum corpori calido incalescit, confundi 

 debet cum Forma Calidi. Aliud enim est Calidum, aliud Cale- 

 factivum. Nam per motum attritionis inducitur calor absque 

 aliquo calido prascedente, unde excluditur Calefactivum a Forma 

 Calidi. Atque etiam ubi calidum efficitur per approximationem 

 calidi, hoc ipsum non fit ex Forma Calidi ; sed omnino pendet a 

 natura altiore et magis communi ; viz. ex natura assimilationis sive 

 multiplicationis sui ; de qua facienda est separatim inquisitio. 



At notio ignis plebeia est, et nihil valet ; composita enim est 

 ex concursu qui fit calidi et lucidi in aliquo corpore ; ut in 

 flamma communi, et corporibus accensis usque ad ruborem. 



Remoto itaque omni aequivoco, veniendum jam tandem est ad 

 Differentias veras quae limitant Motum, et constituunt eum in 

 Fonnam Calidi. 



PBIMA igitur Differentia ea est ; quod Calor sit motus 

 Expansivus, per quern corpus nititur ad dilatationem sui, et 

 recipiendi se in majorem sphasram sive dimensionem quam 

 prius occupaverat. Hacc autem Differentia maxime osten- 



1 i. e. that it is as the genus of which heat is a species. 



