358 NOVUM ORGANUM. 



Quartus modus operand! est per moram, quae certe et promus 

 et condus naturae est, et quaedam dispensatrix. Moram appel- 

 lamus, cum corpus aliquod sibi permittitur ad tempus notabile, 

 munitum interim et defensum ab aliqua vi externa. Turn 

 enim motus intestini se produnt et perficiunt, cum motus ex- 

 tranei et adventitii cessant. Opera autem aetatis sunt longe 

 subtiliora'quam ignis. Neque enim possit fieri taUs clarificatio 

 vini per ignem, qualis fit per moram ; neque etiam incinerationes 

 per ignem tarn sunt exquisitae, quam resolutiones et consum- 

 ptiones per saecula. Incorporationes etiam, et mistiones subitae 

 et praecipitatae per ignem, longe inferiores sunt illis, quae fiunt 

 per moram. At dissimilares et varii schematism!, quos corpora 

 per moras tentant (quales sunt putredines), per ignem aut ca- 

 lorem vehementiorem destruuntur. Illud interim non abs re 

 fuerit notare ; motus corporum penitus conclusorum habere 

 nonnihil ex violento. Incarceratio enim ilia impedit motus 

 spontaneos corporis. Itaque mora in vase aperto plus facit ad 

 separationes ; in vase penitus clauso ad commistiones ; in vase 

 nonnihil clauso, sed subintrante ae're, ad putrefactiones ; ut- 

 cunque de opificiis et effectibus morae undique sunt diligenter 

 conquirendae instantiae. 



At regimen motus (quod est quintus ex modis operandi) non 

 parum valet. Regimen autem motus vocamus, cum corpus 

 aliud occurrens corporis alterius motum spontaneum impedit, 

 repellit, admittit, dirigit. Hoc vero plerunque in figuris et 

 situ vasorum consistit. Etenim conus erectus juvat ad con- 

 densationem vaporum in alembicis ; at conus in versus juvat ad 

 defsecationem sacchari in vasis resupinatis. Aliquando autem 

 sinuatio requiritur *, et angustiatio, et dilatatio per vices, et hu- 

 jusmodi. Etiam omnis percolatio hue spectat; scilicet cum 

 corpus occurrens, uni parti corporis alterius viam aperit, alteri 

 obstruit. Neque semper percolatio aut aliud regimen motus fit 

 per extra ; sed etiam per corpus in corpore : ut cum lapilli im- 

 mittuntur in aquas ad colligendam limositatem ipsarum ; syrupi 

 clarificantur cum albuminibus ovorum, ut crassiores partes 

 adhaerescant, et postea separari possint. Etiam huic regimini 

 motus satis leviter et inscite attribuit Telesius figuras ani- 

 malium, ob rivulos scilicet et loculos matricis. 2 Debuerat 



1 As in a still. 



2 Telesius's doctrine of the formation of the embryo is essentially the same as 

 Galen's, namely that a system of arteries &c. must be first of all formed in the germ, 



