396 PARASCEVE AD HISTORIAM 



aut Dioscorides aut Caius Plinius, multo minus moderni, hunc 

 finem (de quo loquimur) historiae naturalis unquam sibi pro- 

 posuerunt. Atque in hoc plurimum est, ut qui partes scribendi 

 historiam naturalem sibi posthac sumpserint hoc perpetuo co- 

 gitent atque animo agitent, se non lectoris delectationi, non 

 utilitati ipsi quae ex narrationibus in praesens capi possit, debere 

 inservire ; sed conquirere et comparare rerum copiam et varie- 

 tatem quae veris axiomatibus conficiendis sufficiat. Hoc enim 

 si cogitent, modum hujusmodi historiae ipsi sibi praescribent. 

 Finis enim regit modum. 



in. 



Quo autem majoris est haec res operae et laboris, eo illam 

 minus onerari superfluis consentaneum est. Tria itaque sunt 

 de quibus homines sunt plane admonendi ut in illis parce ad- 

 modum operam suam collocent, tanquam iis quae massam opens 

 in immensum augeant, virtutem parum aut nihil promoveant. 



Primo igitur facessant antiquitates et citationes aut sufFragia 

 authorum ; etiam lites et controversiae et opiniones discrepantes', 

 omnia denique philologica. Neque enim citetur author nisi in 

 re dubiae fidei, neque interponatur controversia nisi in re 

 magni momenti. Quae vero ad ornamenta orationis et simili- 

 tudines et eloquentiae thesaurum et hujusmodi inania spectant, 

 omnino abjiciantur. Etiam quae recipiuntur omnia et ipsa pro- 

 pinantur breviter et strictim, ut nihil minus sint quam verba. 

 Nemo enim qui materialia ad aedificia vel naves vel hujusmodi 

 aliquas structuras colligit et reponit, ea (officinarum more) belle 

 collocat et ostentat ut placeant, sed in hoc tantum sedulus est 

 ut proba et bona sint, et ut in repositorio spatium minimum 

 occupent. Atque ita prorsus faciendum est. 



Secundo, non multum ad rem facit luxuria ilia historiarum 

 naturalium in descriptionibus et picturis specierum numerosisj 

 atque earundem varietate curiosa. Hujusmodi enim pusillae 

 varietates nihil aliud sunt quam lusus quidam naturae et lascivia, 

 et prope ad individuorum naturam accedunt ; atque habent 

 peragrationem quandam in rebus ipsis amoenam et jucundam, 

 informationem vero ad scientias tenuem et fere supervacuam. 



Tertio, missae plane faciendae sunt omnes narrationes super- 

 stitiosae (non dico prodigiosae, ubi memoria earum reperietur 

 fida et probabilis, sed superstitiosae), et experimenta magiae 

 ceremonialis. Nolumus enim philosophiae infantiam, cui historia 

 naturalis primam praebet mammam, fabulis anilibus assuescere. 



