398 PARASCEVE AD HISTOR1AM 



requiritur textura materiae facilis et obvia , qualia sunt ea qua- 

 tuor (quae diximus) corpora ; at quorundam aliorum corporum 

 sit quantitas in universo parva et parce suppeditata, propter 

 texturam materiae valde dissimilarem et subtilem et in plurimis 

 determinatam et organicam ; qualia sunt species rerum natu- 

 ralium, metalla, plantae, animalia. Quare prius genus corporum 

 Collegia Majora, posterius Collegia Minora appellare consue- 

 vimus. At Collegiorum istorum Majorum est pars historiae 

 quarta, sub nomine elementorum, ut diximus. Neque vero 

 confunditur pars quarta cum secunda aut tertia in hoc, quod in 

 singulis mentionem aeris, aquae, terrae fecimus. In secunda 

 enim et tertia recipitur historia eorum, tanquam mundi partium 

 integralium, et quatenus pertinent ad fabricam et configura- 

 tionem universi ; at in quarta continetur historia substantiae et 

 naturae ipsorum, quae in singulis eorum partibus similaribus 

 viget, nee ad totum refertur. Quinta denique pars historiae 

 Collegia Minora sive Species continet ; circa quas historia na- 

 turalis hactenus prascipue occupata est. 



Historiam vero Praetergenerationum quod attinet, jamdudum 

 a nobis dictum est quod ilia cum historia generationum commo- 

 dissime conjungi possit ; ea scilicet quae sit prodigiosa tantum 

 et natural is. Nam supers titiosam miraculorum historian! (cu- 

 juscunque sit generis) omnino relegamus in tractatum pro- 

 prium ; neque ipsum jam inde a principio suscipiendum, sed 

 paulo post, quando altius in naturae inquisitionem penetratum 

 fuerit. 



At Historiam Artium et naturae ab homine versae et immu- 

 tatae, sive Historiam Experimentalem, triplicem constituimus. 

 Aut enim deprompta est ex artibus mechanicis ; aut ex opera- 

 tiva parte scientiarum liberalium ; aut ex practicis compluribus 

 et experimentis quae in artem propriam non coaluerunt, immo 

 quse quandoque ex vulgatissima experientia occurrunt nee artem 

 omnino desiderant. Quamobrem si ex his omnibus quae dixi- 

 mus, Generationibus, Praetergenerationibus, Artibus et Experi- 

 mentis, confecta fuerit historia, nihil praetermissum videtur per 

 quod sensus ad informandum intellectum instrui possit. Neque 

 igitur amplius intra circulos parvos (veluti incantati) subsul- 

 tabimus, sed mundi pomaria circuitione aequabimus. 



v. 



Inter partes eas quas diximus historiae, maximi usus est hi- 

 etoria artium ; proptcrea quod ostendat res in motu, et magis 



