NATURALEM ET EXPERIMENT ALEM. 401 



naturalis historic nimis remorentur, etiam in ipsam eas inserere 

 oportet. 



VIII. 



Fidem vero eorum quse in historia sunt recipienda quod 

 attinet ; necesse est ut ilia sint aut fidei certae, aut fidei dubiae, 

 aut fidei damnatae. Atque prius genus simpliciter est propo- 

 nendum. Secundum cum nota; viz. per verbum traditur, aut 

 referunt, aut audivi ex jide-digno, et hujusmodi. Nam argu- 

 menta fidei in alterutram partem nimis operosum foret adscri- 

 bere, et proculdubio scribentem nimis remorabitur. Neque 

 multum etiam refert ad id quod agitur ; quoniam (ut in aphorismo 

 118. lib. 1. diximus) falsitatem experimentorum, nisi ea ubique 

 scateant, veritas axiomatum paulo post convincet. Attamen si 

 instantia fuerit nobilior, aut usu ipso aut quia alia multa ex 

 ilia pendere possint, turn certe nominandus est author ; neque 

 id nude tantum, sed cum mentione aliqua, utrum ille ex re- 

 latione aut exscriptione (qualia sunt fere quae scribit C. Plinius) 

 aut potius ex scientia propria ilia affirmaverit; atque etiam 

 utrum fuerit res sui temporis an vetustior; insuper, utrum sit 

 tale quippiam cujus necesse foret ut multi essent testes si verum 

 foret ; denique, utrum author ille fuerit vaniloquus et levis an 

 sobrius et severus; et similia, quae faciunt ad pondus fidei. 

 Postremo res damnatae fidei et tamen jactatas et celebratas, 

 quales, partim neglectu partim propter usum similitudinum, 

 per multa jam saecula invaluerunt, (veluti quod adamas liget 

 magnetem, allium enervet, electrum omnia trahat praster ocy- 

 mum, et alia multa hujusmodi,) oportebit non silentio rejicere, 

 sed verbis expressis proscribere, ne ilia amplius scientiis molesta 

 sint. 



Praeterea non abs re fuerit, si forte origo vanitatis aut cre- 

 dulitatis alicujus occurrat, illam notare; veluti quod herbae 

 satyrio attributa sit vis ad excitandam venerem, quia radix 

 scilicet in figuram testiculorum efformata sit ; cum revera hoc 

 fiat quia adnascitur annis singulis nova radix bulbosa, adhaerente 

 radice anni prioris ; unde didymi illi. Manifest um aut em hoc 

 est, quod nova radix semper inveniatur solida et succulenta, 

 vetus emarcida et spongiosa. Quare nil mirum si altera mer- 

 gatur in aqua, altera natet ; quod tamen pro re mira habetur, 

 et reliquis ejus herbae virtutibus authoritatem addidit. 



IX. 



Supersunt additamenta quaedam historiae naturalis utilia, 



VOL. I. D D 



