436 DE AUGMENTIS SCIENTIARUM 



nascitur cruciatus ille e't perturbatio mentis qua de loquimur ; 

 tune enim scientia non est amplius lumen siccum (ut voluit He- 

 raclitus ille obscurus, Lumen siccum optima anima ! ) sed fit lumen 

 madidum, atque humoribus affectuum maceratum. Tertia re- 

 gula accuratiorem paulo disquisitionem postulat, neque sicco 

 pede prajtereunda est. Si quis enim ex rerum sensibilium et 

 materiatarum intuitu tantum luminis assequi speret quantum 

 ad patefaciendam divinam naturam aut voluntatem sufficiet, 

 nee iste decipitur per inaniam philosophiam. Etenim contem- 

 platio creaturarum, quantum ad creaturas ipsas, producit sci- 

 entiam ; quantum ad Deum, admirationem tantum, quae est 

 quasi abrupta scientia. Ideoque scitissime dixit quidam Pla- 

 tonicus 2 ; Sensus humanos solem referre, qui quidem revelat 

 terrestrem globum, ccdestem vero et stellas ob signal : sic sensus 

 reserant naturalia, divina occludunt. Atque hinc evenit, non- 

 nullos e doctiorum manipulo in hasresim lapses esse, quum ceratis 

 sensuum alis innixi ad divina evolare contenderent. Namque 

 eos qui autumant nimiam scientiam inclinare mentem in atheis- 

 mum, ignorantiamque secundarum causarum pietati erga primam 

 obstetricari, libenter compellarem Jobi quasstione, An oporteat 

 mentiri pro Deo, et ejus gratia dolum loqui conveniat, ut ipsigra- 

 tificemur ? 3 Liquet enim Deum nihil operari ordinario in natura 

 nisi per secundas causas, cujus diversum credi si vellent, im- 

 postura mera esset, quasi in gratiam Dei, et nihil aliud quam 

 authori veritatis immundam mendaci hostiam inimolare. Quin 

 potius certissimum est, atque experientia comprobatum, leves 

 gustus in philosophia movere fortasse ad atheismum, sed ple- 

 iiiores haustus ad religionem reducere. 4 Namque in limine 

 philosophia?, cum secundaa causae tanquam sensibus proximoe 

 ingerant se menti humanae, mensque ipsa in illis haereat atque 

 commoretur, oblivio primas causas obrepere possit ; sin quis 

 ulterius pergat, causarumque dependentiam, seriem, et concate- 

 nationem, atque opera Providentiae intueatur, tune secundum 



1 avyfi |T?pj7 ^ux^ ffoQcaTdrvi Kara rbv 'Hpd^firov ZOIKW. Plutarch " De Esu 

 Carnium," 1 . Plutarch alludes to the gnome in his tract De Audiendis Poetis, in a 

 passage not unlike the text. 



2 Philo Judaeus : * Quod somnia mittantur a Deo." 



3 Job, xiiL 7.* 



4 This thought occurs several times in Bacon's writings. Leibnitz, with the large 

 spirit of whose philosophy it is altogether in accordance, has quoted it at least thrice ; 

 thus for instance in his Confesslo Naturce contra Atheistas, he remarks : " Divini 

 ingenii vir Franciscus Baconus de Verulamio recte dixit philosopblara obiter libatam a 



abducere, penitus haustara reducere ad eundem." 



