LIBER PRIMUS. 439 



exemplum adduci possit reipublicffl infceliciter administratas, ad 

 clavum sedentibus viris eruditis. Quamvis enim in more sit 

 politicis literates Pedantiorum nomine elevare, Historia tamen 

 veritatis magistra in plurimis fidem facit, pupillares principes 

 adultis longe prsestitisse (non obstante aetatis incommode) ea 

 ipsa de causa quam politici sugillant, quod scilicet tune temporis 

 a paedagogis administratum sit imperium. Quis ignorat per 

 decantatum illud quinquennium Neronis onus rerum incubuisse 

 Senecas paedagogo ? Quin et Gordianus Junior decennium 

 laudis Misitheo paedagogo debuit. Neque infcelicius imperium 

 gessit Alexander Severus dum minor fuit, quo tempore omnia 

 procurabant mulieres, sed ex consilio prasceptorum. Imo, 

 convertamus oculos ad regimen Pontificium, ac nominatim Pii 

 Quinti vel Sixti Quinti nostro sasculo, qui sub initiis suis habiti 

 sunt pro fraterculis rerum imperitis l ; reperiemusque acta 

 paparum ejus generis magis esse solere memorabilia quam 

 eorum qui in negotiis civilibus et principum aulis enutriti ad 

 papatum ascenderint. Quamvis enim qui in literis vitam maxi- 

 me traduxerunt minus sollertes sint atque versatiles in occa- 

 sionibus prensandis atque accomnsodandis rebus, quo spectant 

 ea quae ab Italis Ragioni di Stato dicuntur (quorum nomen 

 ipsum aversatus est Pius Quintus, solitus dicere Esse mera 

 malorum hominum commenta, qua opponerentur religioni et vir- 

 tutibus moralibus 2 : in eo tamen abunde fit compensatio, quod 

 per tutum planumque iter religionis, justitiae, honestatis, vir- 

 tutumque moralium, prompte atque expedite incedant ; quam 

 viam qui constanter tenuerint, illis alteris remediis non magis 

 indigebunt quam corpus sanum medicina. Porro autem curri- 

 culum vitas in uno nomine suppeditare non potest exemplorum 

 copiam ad regendos eventus vitas, etiam in uno homine. Sicut 

 enim interdum fit, ut nepos vel pronepos avum vel proavum 

 magis referat quam patrem ; eodem modo baud raro evenit, ut 

 negotia praesentia magis quadrent cum exemplis vetustioribus 

 quam cum recentioribus. Postremo, unius ingenium tantum 

 cedit amplitudini literarum, quantum privati reditus aerario. 



1 The former of these Popes was a Dominican, the latter a Franciscan friar. The 

 most remarkable event of the Pontificate of Pius V. was the battle of Lepanto in 1571, 

 in which his fleet was engaged in conjunction with those of Venice and of Spain. 

 Sixtus V. was the founder of the Vatican library. Compare Gibbon's phrase : " The 

 genius of Sixtus the Fifth burst from the gloom of a Franciscan cloister." Decline 

 and Fall, c. 76. 



* See his life by Catena. 



F F 4 



