450 DE AUGMENTIS SCIENTIARUM 



passus est, excusans factum, Quod cequum esset ei cedere qui 

 triginta imperaret legionibus. l Atque propterea non sunt 

 damnandi viri docti, ubi cum res postulat aliquid de gravitate 

 sua remittant, sive imperante necessitate sive impetrante occa- 

 sione; quod quamvis humile videatur atque servile primo 

 intuitu, tamen verius rem aestimanti, censebuntur non per- 

 sonse sed tempori ipsi servire. 



Pergamus nunc ad errores atque inania, qua in studiis ipsis 

 virorum doctorum interveniunt^ iisque se immiscent; id quod 

 prsecipue et proprie spectat ad praesens argumentum. Qua in 

 re, non est instituti nostri erroribus ipsis patrocinari, sed per 

 eorum censuram et secretionem excutere quod sanum et solidum 

 est, atque a calumnia vindicare. Videmus enim in more pne- 

 sertim apud invidos esse, propter ea quae depravata sunt, etiam ea 

 quae impolluta et in statu suo manserunt sugillare ; quemadmo- 

 dum ethnici in primitiva Ecclesia Christianos haereticorum vitiis 

 aspergere solebant. Neque tamen consilium est mini examen 

 aliquod accuratius instituere de erroribus et impedimentis lite- 

 rarum, quae interiora et a captu vulgi remotiora ; sed de illis 

 tantum verba facere, quae cadunt sub communi et populari ob- 

 servatione et nota, aut saltern ab ea non longe recedunt. 



Quare tria praecipue deprehendo vana et inania in literis, 

 quae ansas praecipue praebuerunt ad obtrectandum. Eas enim 

 res pro vanis ducimus, quae aut falsae sunt aut frivolae ; in qui- 

 bus scilicet aut veritas deficit aut usus : illos etiam homines 

 vanos et leves existimamus, qui aut ad falsa creduli aut in 

 rebus exigui usus curiosi. Curiositas autem aut in rebus ipsis 

 versatur aut in verbis ; quando nimirum aut in rebus inanibus 

 opera insumitur, aut circa verborum delicias nimium insudatur. 

 Quocirca non certae magis experientiae quam rectae etiam 

 rationi consonum videtur, ut tres ponantur doctrinarum in- 

 temperies. Prima est doctrina fantastica, secunda doctrina 

 litigiosa, tertia doctrina fucata et mollis ; vel sic, vanae imagi- 

 nationes, vanae altercationes, vanae affectationes. Ac quidem 

 ordiar ab ultima. 



Intemperies ista, in luxurie quadam orationis sita, (licet olim 

 per vices in pretio habita fuerit) circa Lutheri tempora miris 

 modis invaluit. In causa praecipue fuit, quod fervor et efficacia 

 concionum tune temporis ad populum demulcendum et allici- 

 endum maxime vigebat ; ilia autem populare genus oratiouis 



1 This story is told of Favorinus by Spartianus, in Hadrian! vita. 



