462 DE AUGMENTIS SCIENTIARUM 



gosa, ubi paulo processeris expedita et sequabilis. Haud secus 

 in contemplationibus, si quis a certis ordiatur, in dubia desinet; 

 sin a dubiis incipiat eaque aliquandiu patienter toleret, in certis 

 exitum reperiet. 



Similis error se ostendit in modo tradendi doctrinam, qui ut 

 plurimum est imperiosus et magistralis, non ingenuus et li- 

 beralis ; ita demum compositus, ut potius fidem imperet quam 

 examini subjiciatur. Non negaverim m summariis libellis ad 

 praxim destinatis hanc formulam scribendi retineri posse, verum 

 in justis tractatibus de scientiis utrumque extremum vitandum 

 censeo, tarn Yelleii Epicurei, nil tarn metuentis quam ne dubi- 

 tare de re aliqua videretur 1 9 quam Socratis et Academiae omnia 

 in dubio relinquentium. Candori potius studendum, resque 

 majore aut minore contentione tradendae, prout rationum mo- 

 mentis parcius aut plenius sint probatae. 



Alii errores sunt in scopis quos homines praefigunt sibi, et in 

 quos conatus suos et labores dirigunt. Cum enim diligentiores 

 literarum Coryphaei ad id collimare debeant praecipue, ut arti 

 quam profitentur aliquid praeclarum adjiciant ; hi contra in se- 

 cundis tantummodo consistere sat habent ; vel subtilis inter- 

 pretis, vel antagonistae vehementis et nervosi, vel methodic! 

 abbreviatoris, nomen ambientes ; unde reditus et vectigalia 

 scientiarum augeri possunt, patrimonium et fundus minime. 



Omnium autem gravissimus error in deviatione ab ultimo 

 doctrinarum fine consistit. Appetunt enim homines scientiam, 

 alii ex insita curiositate et irrequieta ; alii animi causa et de- 

 lectationis ; alii existimationis gratia ; alii contentionis ergo, 

 atque ut in disserendo superiores sint ; plerique propter 

 lucrum et victum; paucissimi ut donum rationis divinitus 

 datum in usus humani generis impendant. Plane, quasi in 

 doctrina quaereretur lectulus, in quo tumultuans ingenium et 

 aestuans requiesceret ; aut xystus sive porticus, in quo animus 

 deambularet liber- aut vagus ; aut turris alta et edita, de qua 

 mens ambitiosa et superba despectaret ; aut arx et propugna- 

 culum ad contentiones et praelia ; aut officina ad quaestum et 

 mercatum ; et non potius locuples armarium et gazophylacium, 

 ad opificis rerum omnium gloriam et vitas humanae subsidium. 

 Hoc enim illud est, quod revera doctrinam atque artes con- 

 decoraret et attolleret, si contemplatio et actio arctiore quam 



1 Cicero, De Nat. Deor. i. c. 8. [Compare Nov. Org. i. 67.] 



