548 DE AUGMENT1S SCIENTIARUM 



CAPUT IV. 



Partitio Doctrines Speculative de Natura, in Physicam Specia- 

 lem, et Metaphysicam ; quorum Physica Causam Efficientem 

 et Materiam, Metaphysica Causam Finalem et Formam inqui- 

 rit. Partitio Physica in Doctrinas de Principiis Rerum, De 

 Fabrica Rerum sive de Mundo, et de Varietate Rerum. Par- 

 titio Physiccs de Varietate Rerum in Doctrinam de Concretis 

 et Doctrinam de Abstractis. Partitio Doctrinae de Concretis 

 rejicitur ad easdem Partitiones, quas suscipit Historia Naturalis. 

 Partitio Doctrinae de Abstractis in Doctrinam de Schematis- 

 mis Materiae, et Doctrinam de Motibus. Appendices duce 

 PhysiccB Speculative, .Problemata Naturalia, Placita Anti- 

 quorum Philosophorum. Partitio Metaphysics in Doctrinam 

 de Formis, et Doctrinam de Causis Finalibus. 



NATURALIS Philosophise partem, quae Speculativa est et theo- 

 retica, in Physicam Specialem et Metaphysicam dividere placet. 

 Atque in hac partitione attendant homines nos vocabulum Me- 

 taphysice usurpare sensu a recepto et vulgato discrepanti. Hie 

 autem locus admonendi videtur de nostro, in genere, circa usum 

 vocabulorum institute. Id hujusmodi est, ut tarn in praemisso 

 vocabulo Metaphysicce quam in aliis ubi conceptus et notiones 

 nostrae novae sunt et a receptis recedunt, maxima certe cum 

 religione antiqua vocabula retineamus. Cum enim futurum 

 speremus ut ordo ipse et dilucida rerum explicatio, quam sub- 

 jungere conamur, nos a prava vocabulorum quibus utimur in- 

 telligentia liberent, in caeteris omnino aveinus (quatenus sine 

 veritatis ac scientiarum dispendio fieri possit) vel minimum ab 

 antiquorum aut opinionibus aut loquendi more deflectere. Qua 

 in re Aristotelis confidentiam promde subit mirari, qui impetu 

 quodam percitus contradictionis et bellum universae antiquitati 

 indicens, non solum nova artium vocabula pro libitu cudendi 

 licentiam usurpavit, sed etiam priscam omnem sapientiam ex- 

 tinguere et delere annisus est. Adeo ut neque nominet uspiam 

 authores antiques, neque dogmatum eorum mentionem ullam 

 faciat, nisi quo aut homines perstringeret aut placita redar- 

 gueret. Sane si famam nomini suo ac sequacium turbam 

 affectaverit, hoc rationibus suis in primis accommodatum. Si- 

 quidem in veritate philosophica asserenda et recipienda, idem 

 contingit quod in veritate divina ; Veni in nomine Patris, nee re- 



