562 DE AUGMENTIS SCIENTIARUM 



blemata Naturalia, et Placita Antiquorum Philosophorum. Prior 

 Natures multiplicis, sive Sparsce, appendix est; secunda Na- 

 tures unite, sive Summarum. Utraque ad solertem Dubita- 

 tionem pertinet, quae scientiae pars est non contemnenda. Nam 

 Problemata particulares dubitationes complectuntur ; Placita 

 generates ; circa Principia et Fabricam. Problematum exem- 

 plum nobile est in libris Aristotelis : quod genus operis meruit 

 certe, non solum ut posterorum laudibus celebraretur, verum 

 etiam ut eorum laboribus continuaretur ; cum Dubitationes 

 indies oriantur novae. Attamen in hac re adhibenda est cautio, 

 magni utique momenti. Dubiorum commemoratio et propo- 

 sitio duplicem in se habet fructum : unum, quod Philosophiam 

 muniat contra errores ; quando id quod non plane liquet non 

 judicatur aut asseritur (ne error errorem gigneret), sed sus- 

 penditur de eo judicium, et non fit positivum ; alterum, quod 

 Dubitationes, in codicillos relatae, totidem spongiae sunt, quae 

 incrementa scientiae perpetuo ad se sugant et alliciant ; unde fit 

 ut ilia quae, nisi praecessissent Dubitationes, leviter et sicco pede 

 transmissa fuissent, Dubitationum admonitu attente et studiose 

 observentur. Verum hae duae utilitates vix unum compensant 

 incommodum quod, nisi sedulo prohibeatur, se ingeret ; nimi- 

 rum quod Dubitatio, si semel admittatur tanquam justa et fiat 

 quasi authentica, statim defensores in utramque partem suscita- 

 bit, qui etiam posteris eandem licentiam dubitandi transmit- 

 tant ; adeo ut homines ingenia sua intendant et applicent ad 

 hoc, ut alatur potius Dubitatio quam terminetur aut solvatur. 

 Cujus quidem rei exempla et in jurisperitis et in academicis 

 ubique occurrunt, quibus moris est ut Dubitationem semel ad- 

 missam perpetuam esse velint, nee minus dubitandi quam asse- 

 rendi auctoramenta amplectantur : cum tamen ille demum sit 

 ingenii usus legitimus, qui ex dubiis certa faciat, non qui certa 

 in dubium vocet. Quare Kalendarium Dubitationum, sive Pro- 

 blematum in natura, et desiderari assero et suscipi probo ; modo 

 curae sit, ut aucta scientia indies (quod fiet proculdubio, si nos 

 audiant homines) quae clare discussa3 sint Dubitationes ex Albo 

 deleantur. Huic Kalendario aliud addi cuperem, non minus 

 utile : cum enim in omni inquisitione inveniantur haec tria ; per- 

 spicue Vera, Dubia, perspicue Falsa ; utilissimum foret Kalen- 

 dario Dubiorum Kalendarium Falsitatum et errorum popularium, 

 vel in historia naturali vel in dogmatibus grassantium, adjun- 

 gere ; ne illae amplius scientiis molestae sint. 



