570 DE AUGMENTIS SCIENTIARUM 



philosophise eorum conjicere licet) quatenus ad Caiisas Phy- 

 I sicas, multo solidior fuisse et altius in naturam penetrasse quam 

 ilia Aristotelis et Platonis ; hanc unicam ob causam, quod illi 

 in Causis Finalibus nunquam operam triverunt ; hi autem eas 

 perpetuo inculcarunt. Atque magis in hac parte accusandus 

 Aristoteles quam Plato, quandoquidem fontem Causarum 

 Finalium, Deum scilicet, omiserit, et Naturam pro Deo substi- 

 tuerit ; causasque ipsas Finales potius ut logicas amator, quam 

 theologiae, amplexus sit. Neque haec eo dicimus quod Causa3 

 illae Finales verse non sint, et inquisitione admodum dignae, in 

 speculationibus Metaphysicae ; sed quia, dum in Physicarum 

 Causarum possessiones excurrunt et irruunt, misere earn pro- 

 vinciam depopulantur et vastant. Alioquin, si modo intra 

 terminos suos coerceantur, magnopere hallucinantur quicunque 

 eas Physicis Causis adversari aut repugnare putent. Nam 

 causa reddita, quod palpebrarum pili oculos muniant, nequicquam 

 sane repugnat alteri illi, quod pilositas soleat contingere humidi- 

 tatum orificiis: 



Muscosi fontes, &C. 1 



Neque causa reddita, quod coriorum in animalibus firmitudo 

 pertinet ad cwli injurias propulsandas, adversatur illi alteri, 

 quod ilia firmitudo Jit ob contractionem pororum in extimis corpo- 

 rum per frigus et depradationem aeris ; et sic de reliquis : con- 

 spirantibus optime utrisque causis, nisi quod altera intentionem, 

 altera simplicem consecutionem denotet. Neque vero ista res 

 in dubium vocat Providentiam Divinam, aut ei quicquam dero- 

 gat, sed potius eandem miris modis confirmat et evehit. Nam 

 sicut in rebus civilibus prudentia politica fuerit multo altior et 

 mirabilior, si quis opera aliorum ad suos fines et desideria abuti 

 possit, quibus tamen nihil consilii sui impertit, (ut interim ea 

 agant quae ipse velit, neutiquam vero se hoc facere intelligant,) 

 quam si consilia sua cum administris voluntatis suas communi- 

 caret ; sic Dei sapientia effulget mirabilius cum Natura aliud 

 agit, Providentia aliud elicit, quam si singulis schematibus et 

 motibus naturalibus Providentiae charactercs essent impressi. 

 Scilicet Aristoteli, postquam naturam Finalibus Causis im- 

 pregnasset, Naturamque nihil frustra facere, suique voti semper 

 esse compotem 2 (si impedimenta abesseni), et hujusmodi multa eo 



1 Virg. Eel. vii. 45. 



2 See Arist. De Part. Anim. i. 13 ; Polit. i. 5 ; and many other passages. 



