LIBER QUARTUS. 603 



annis usque puerilibus consuetudine (quae potius imperari quam 

 doceri solet), obtinere. Quod etsi verum prorsus non sit, 

 tamen defectus hujusmodi rerum quid attinet notare ? Certa- 

 mina enim Olympica jam diu cessarunt ; turn etiam in ejusmodi 

 rebus mediocritas sufficit ad usum, excellentia autem mercena- 

 riae cuidam ostentationi fere inservit. 



Postremo accedimus ad Artes Voluptarias. Eae secundum 

 sensus ipsos dispertitae sunt. Oculos oblectat praecipue Picto- 

 ria, cum aliis artibus innumeris (quae ad magnificentiam spectant) 

 circa aedificia, hortos, vestes vasa, calices, gemmas, et similia. 

 Aures demulcet Musica, quse tanta vocum, spiritus, chordarum, 

 varietate et apparatu inetructa est. Olim etiam Hydraulica 

 pro Coryphaeis quibusdam artis ejus habita sunt, quae nunc 

 pro.pe obsoleverunt. Atque artes, quae ad visum aut auditum 

 spectant, prae aliis praecipue liberales habitae sunt. Sensus hi duo 

 magis casti ; scientiae magis eruditae ; quippe qui etiam Mathe- 

 maticam veluti ancillam in familiis suis habeant. Etiam altera 

 ad memoriam et demonstrationes, altera ad mores et affectus 

 animi nonnihil respicit. Reliquorum sensuum oblectationes, 

 atque artes circa ipsos, minus in honore sunt; veluti luxuriae 

 quam magnificentiae propiores. Unguenta, odoramenta, deliciae 

 et cupediae mensarum, maxime autem incitamenta libidinis, re- 

 ctius censore quam doctore indigent. Optime sane a quibusdam 

 annotatum est, nascentibus et crescentibus rebuspublicis artes 

 militares florere, in statu et culmine positis liberales, at ad de- 

 clinationem et decasum vergentibus voluptarias. Haec vero 

 aetas nostra, vereor ne tanquam in decasu foelicitatis in artes 

 voluptarias inclinet. Quare ista missa faciamus. Cum Artibus 

 Voluptariis Joculares copulo. Deceptiones siquidem sensuum 

 inter delectationes sensuum reponendae sunt. 



Jam vero, transcursis doctrinis illis circa Corpus Humanum 

 (Medicina, Cosmetica, Athletica, Voluptaria), illud obiter mo- 

 nemus: cum in corpore humano tot res in considerationem 

 veniant, Partes, Humores, Functiones, Facultates, Accidentia; 

 cumque (si nobis integrum esset) constitui oportuisset corpus 

 unicum doctrinae de Corpore Humano, quae ista omnia com- 

 plecteretur (simile illi doctrinae de Anima de qua mox dicemus), 

 tamen ne artes nimis multiplicentur, neve veteres artium limites 

 (plus quam necesse fuerit) transponantur ; doctrinam de Parti- 

 bus Corporis Humani, de Functionibus, de Humoribus, de 

 Kespiratione, de Somno, de Generatione, de Fcctu et Gesta- 



