642 DE AUGMENTIS SCIENT1ARUM 



habere rem quam videtur satis novimus 1 ; subtiliora tamcn 

 Sophismata non solum id pra3stant ut non habeat quis quod 

 respondeat, sed et judicium ipsum serio confundunt. 



Haec pars de Elenchis Sophismatum praeclare tractata est ab 

 Aristotele, quoad praecepta; etiam a Platone adhuc raelius, 

 quoad exempla ; neque illud tantum in persona sophistarum 

 antiquorum (Gorgias, Hippiae, Protagoras, Euthydemi, et reli- 

 quorum), verum etiam in persona ipsius Socratis, qui cum 

 illud semper agat, ut nihil affirmet sed a caeteris in medium 

 adducta infirmet, ingeniosissime objectionum, fallaciarum, et 

 redargutionum modos expressit. Itaque in hac parte nihil 

 habemus quod desideremus. Illud interim notandum; quamvis 

 usum hujus doctrinae probum et praecipuum in hoc posuerimus, 

 ut redarguantur sophismata ; liquido nihilominus patere, usum 

 ejus degenerem et corruptum ad captiones et contradictiones 

 per ilia ipsa sophismata struendas et concinnandas spectare. 

 Quod genus facultatis etiam pro eximio habetur, et haud parvas 

 affert utilitates; licet eleganter introducta sit a quopiam ilia 

 differentia inter oratorem et sophistam, quod alter tanquam 

 leporarius cursu prasstet, alter tanquam lepus ipse flexu. 



Sequuntur Elenchi HermenicB ; ita enim (yocabulum potius 

 quam sensum ab Aristotele mutuantes) eos appellabimus, 

 Redigamus igitur hominibus in memoriam ea quae a nobis 

 de Transcend en tibus et de Adventitiis Entium Conditionibus 

 sive Adjunctis (cum de Philosophia Prima ageremus) superius 

 dicta sunt. Ea sunt Majus, Minus ; Multum, Paucum; Priiis, 

 Posterius; Idem, Diversum; Potentia, Actus; Habitus, Pri- 

 vatio ; To turn, Partes ; Agens, Patiens ; Motus, Quies ; Ens, 

 Non Ens ; et similia. Inprimis autem meminerint et notent 

 differentes eas, quas diximus, harum rerum contemplationes ; 

 videlicet quod possint inquiri vel Physice, vel Logice. Phy- 

 sicam autem circa eas tractationem, Philosophies Primas 

 assignavimus. Superest Logica. Ea vero ipsa est res, quam 

 in praesenti Doctrinam de Elenchis Hermeniae nominamus. 

 Portio certe est haec doctrinae sana et bona. Hoc enim habent 

 notiones illae generales et communes, ut in omnibus disputa- 

 tionibus ubique intercurrant ; adeo ut nisi accurate et anxio 

 cum judicio bene jam ab initio distinguantur, universo disputa- 

 tionum lumini caliginem miris modis offusurae sint, et eo rem 



1 Senec. Epist. 45 



