LIBER SEXTUS. 673 



ut ratio prorsus in servitutem et captivitatem abrepta foret, 

 nisi eloquentiae suada efficeret quo minus phantasia a parti- 

 bus affectuum staret, sed potius opera ejus foedus ineatur inter 

 rationem et phantasiam contra affectus. Notandum est eniin, 

 afFectus ipsos ad bonum apparens semper ferri, atque hac ex 

 parte aliquid habere cum ratione commune; verum illud in- 

 terest, quod Affectus intuentur prcecipue bonum in prcesentia ; 

 Ratio prospiciens in longum, etiam futurum et in summa. Ideoque 

 cum quae in praesentia obversentur impleant phantasiam for- 

 tius, succumbit plerunque ratio et subjugatur. Sed postquam 

 eloquentia et suasionum vi effectum sit ut futura et remota con- 

 stituantur et conspiciantur tanquam praesentia, turn demum, 

 abeunte in partes rationis phantasia, ratio fit superior. 



Concludamus igitur non deberi magis vitio verti Rhetoricae, 

 quod deteriorem partem cohonestare sciat, quam Dialecticae, 

 quod sophismata concinnare doceat. Quis enim nescit contra- 

 riorum eandem rationem esse, licet usu opponantur? Porro 

 non eo tantum differt Dialectica a Rhetorica, quod (ut vulgo 

 dicitur) altera instar pugni, altera instar palmas sit, (altera 

 scilicet presse, altera fuse tractet ! ) ; verum multo magis, quod 

 Dialectica rationem in suis naturalibus, Rhetorica qualis in 

 opinionibus vulgi sita est, consideret. Prudenter igitur Ari- 

 stoteles Rhetoricam inter Dialecticam et Ethicam cum Politica 

 collocat, cum ex utrisque participet. 2 Siquidem probationes 

 et demonstrationes Dialecticae universis hominibus sunt com- 

 munes ; at probationes et suasion es Rhetoricae pro ratione au- 

 ditorum variari debent; ut quis tanquam musicus, auribus 

 diversis se accommodans, sit demum 



Orpheus in silvis, inter delphinas Arion. 3 



Quae quidem applicatio et variatio orationis (si quis ejus per 

 fectionem et culmen desideret) eo usque extendi debet, ut si 

 eadem ipsa apud diversos homines sint dicenda, apud singulos 

 tamen aliis atque aliis verbis sit utendum. Quanquam hac 

 parte Eloquentia? (politica scilicet et negotiosa, in privatis ser- 

 monibus) maximos oratores plerunque destifcui certum sit ; 

 dum ornatum et formulas elegantes orationis captantes, volubili 

 ilia applicatione et characteribus sermonum, quibus versus 

 eingulos uti consultius foret, excidunt. Certe non abs re fuerit 



1 See Cicero De Fin. ii. 17. by whom the remark is ascribed to Zeno. 



2 Arist. Rhet. i. 2. * Virg. Eel. viii. 56 



VOL. I. XX 



