V16 DE AUGMENTIS SC1ENTIARUM 



ccelo cthnicorum, (qua in parte proculdubio elevationem naturae 

 humanae attribuerunt majorem quam cujus ilia esset capax ; 

 videmus enim quali cothurno Seneca, Vere magnum habere 

 fragilitatem hominis, securitatem Dei *) reliqua certe ab illis 

 circa Doctrinam Exemplaris tradita, minore aut veritatis aut 

 sobrietatis jactura, magna ex parte recipere possumus. Etenim 

 quod ad Naturam Boni Positivi et Simplicis spectat, illam 

 certe pulcherrime et ad vivum veluti in tabulis eximiis de- 

 pinxerunt ; virtutum et officiorum figuras, posituras, genera, af- 

 finitates, partes, subjecta, provincias, actiones, dispensations, 

 diligentissime sub oculos reprassentantes. Neque hie finis ; 

 nam haec omnia animo humano, magno quoque argumentorum 

 acumine et vivacitate et suasionum dulcedine, commendarunt 

 atque insinuarunt. Quinetiam (quantum verbis praestari possit) 

 eadem contra pravos et populares errores et insultus fidelissime 

 muniverunt. Quatenus vero ad Naturam Boni Comparati, 

 huic rei etiam nullo modo defuerunt ; in constituendis trinis 

 illis Ordinibus Bonorum 2 ; in collatione VitaB Contemplativae 

 cum Activa 3 ; in discriminatione Virtutis cum Reluctatione et 

 Virtutis jam Securitatem nactas et confirmataj ; in conflictu et 

 pugna Honesti et Utilis ; in Virtutum inter se Libramine, 

 nimirum cui quaeque praeponderet ; et similibus. Adeo ut 

 hanc partem de Exemplari insigniter excultam jam esse, et 

 antiques in ea re mirabiles se viros praestitisse, reperiam ; ita 

 tamen, ut philosophos longo post se intervallo reliquerit pia et 

 strenua theologorum diligentia, in Officiis et Virtutibus Mora- 

 libus et Casibus Conscientiae et Peccati Circumscriptionibus 

 pensitandis et determinandis exercitata. 4 



Nihilo secius (ut ad Philosophos redeamus) si illi (antequam 

 ad populares et receptas notiones Yirtutis, Vitii, Doloris, Vo- 

 luptatis, et caeterorum se applicassent) supersedissent paulisper, 

 et radices ipsas Boni et Mali et radicum illarum fibras indagas- 

 sent; ingentem meo judicio lucem illis omnibus quas postea in 

 inquisitionem ventura fuissent, affudissent; ante omnia, si 

 Naturam Rerum non minus quam Axiomata Moralia consuluis- 



1 "Ecce res magna, habere imbecillitatem hominis, securitatem Dei." Senec. Ep. 

 53. 



2 Namely, the good which relates respectively to mind, body, and estate. See 

 Arist. Eth. ad Nicom. i. 8. 2. 



3 Arist. Eth. ad Nicom. x. 7. 



4 The aggregate of these inquiries constitutes what was called moral theology, which 

 in the later developments of scholasticism was treated apart from the rest of the sub- 

 jects contained in a " bumma Theologian" 



