722 DE AUGMENTIS SCIENTIARUM 



CAPUT II. 



Partitio Poni Individualis, vel Suite tit t in Bonnm Activum, et 

 Bonum Passivum. Partitio Boni Passivi in Bonum Conser- 

 vativum, et Bonum Perfectivum. Partitio Boni Commu- 

 nionis in Officia Generalia, et Respectiva. 



REPETAMUS igitur jam et persequamur primum Bonum Indi- 

 viduale, et Suitatis. Illud partiemur in Bonum Activum, et 

 Bonum Passivum. Etenim haec quoque differentia Boni (non 

 absimilis certe illis appellationibus quae Eomanis in CEcono- 

 micis erant familiares, Promt scilicet et Condi) in universa 

 rerum natura impressa reperitur ; praecipue autem se prodit in 

 duplici rerum creatarum appetitu; altero se Conservandi et 

 Muniendi, altero se Multiplicandi et Propagandi. Atque hie 

 posterior, qui Activus est et veluti Promus, potentior videtur 

 et dignior ; ille autem prior, qui Passivus est et veluti Condus, 

 inferior censeri potest. Etenim in universitate rerum natura 

 coelestis praecipue Agens est, at natura terrestris Patiens. 

 Etiam in delectationibus animantium major voluptas est 

 generandi, quam pascendi. In oraculis quoque divinis pro- 

 nunciatur Beatius esse dare, quam accipere. 1 Quin et in vita 

 communi nemo invenitur ingenio tarn molli et effoeminato, quin 

 pluris faciat, aliquid quod ei in votis erat perficere et ad exitum 

 perducere, quam sensualitatem aliquam aut delectamentum. 

 Atque ista quidem Boni Activi praeeminentia in immensum 

 exaltatur ex intuitu conditionis humanae, quod sit et mortalis 

 et fortunae ictibus exposita. Nam si in voluptatibus hominum 

 posset obtineri perpetuitas atque certitudo, magnum pretium 

 eis accederet propter securitatem et moram. 2 Quandoquidem 

 autem videmus hue rem recidere, Magni cestimamus mori tar- 

 dius 3 ', et Ne glorieris de crastino ; nescis par turn diei^\ mirum 

 minime est, si omni contentione ferarnur ad ea quae temporis 



1 Acts, xx. 35. 



2 Compare Homer's noble lines : 



2> Treirov, fl fj.fv yap ir6\f/Ji.ov irepl rdvtie <f>vy6vrfs 



oitl 8^7 /uteAAoj/uej/ dyfipca T* dOavdro) TC 



e(T<re(70', oftre K*V alrbs eVl TrpdaToun 



oijTf KE ere <TT\\OI/J.I /J.dxw *$ KvS 



vvv 5', e/UTTTjs yap K?)pes tywraaiv 



yuu/Ji'aj, &s OVK ecrri tyuytiv jSporbv 



topev ' T\4 rep tvxos opQofj.sv i]4 TIS r)/Mv. II. /t. 322. 



* Seneca, Nat. Quaest. ii. 59. * Proverbs, xxvii. 1. 



