LIBER OCTAVUS. 747 



I 



tiones summarias; Doctrinam de Conversations, Doctrinam 

 cle Negotiis, et Doctrinam de Imperio sive Republica. Tria 

 siquidem sunt Bonn, quae ex Societate Civili homines sibi 

 parare expetunt; solamen contra Solitudinem; adjumentum 

 in Negotiis ; et protectio contra Injurias. Suntque istae tres 

 prudentiae plane inter se diversae, et saepenumero disjunctae; 

 Prudentia in Conversando ; Prudentia in Negotiando ; et Pru- 

 dentia in Gubernando. 



Enimvero, quod ad Conversationem attinet, ilia certe affe- 

 ctata esse non debet, at multo minus neglecta ; cum prudentia 

 in ejus moderamine et decus quoddam morum in seipsa prae se 

 ferat, et ad negotia tarn publica quam privata commode ad- 

 ministranda plurimum juvet. Etenim sicut actio oratori tanti 

 habetur (licet sit externum quiddam) ut etiam illis alteris par- 

 tibus, quae graviores et interiores videntur, anteponatur ; eodem 

 fere modo in viro civili, Conversatio ejusque regimen (ut- 

 cunque in exterioribus occupetur) si non summum, at certe 

 eximium locum invenit. Quale enim pondus habet Vultus 

 ipse, ejusque compositio ? Kecte poeta ; 



Nee vultu destrue verba tuo. * 



Poterit enim quis vim orationis Vultu labefactare, et plane 

 prodere. Quin et Facta, non minus quam Verba, Vult'j pa- 

 riter destrui possint, si Ciceroni credamus ; qui, cum fratri af- 

 fabilltntem commendaret erga provinciates, non in hoc earn 

 potissimum sham dixit, ut aditus praeberet ad se faciles, nisi 

 etiam vultu ipso comiter accedentes exciperet; Nil interest 

 habere ostium apertum, vultum clausum? Videmus quoque 

 Atticum, sub primum Ciceronis cum Cassare congressum, bello 

 adhuc fervente, diligenter et serio Ciceronem per epistolam 

 monuisse de Yultu et Gestu ad dignitatem et gravitatem 

 componendis. 3 Quod si tantum possit Oris et Vultus solius 

 moderatio, quanto magis Sermo familiaris, et alia quse ad Con- 

 versationem pertinent? Atque sane summa et compendium 



1 Ovid, De Arte Am. ii. 312. 



2 No such remark occurs in the letter of advice which Marcus Cicero wrote to his 

 brother Quintus, when the latter was about to take possession of his province. But in 

 Quintus's tract De Petitlone Consulates, in which he gives his brother advice as to 

 his conduct in canvassing for the consulship, we find the antithesis quoted in the text, 

 though somewhat differently worded. But of course the passage in which it occurs 

 has no reference to any class of " provinciates. " 



3 See Cicero, Ep. ad Att. ix. 12.; and compare the eighteenth letter of the same 

 book, in which the interview with Caesar is described. 



