LIBER OCTAVUS. 761 



pars simul audiantur ; et defensori optimum, si judicem senserit 

 praeoccupatum, in hoc potissimum (quantum dat causa) in- 

 cumbere, ut versutiam aliquam et dolum malum ab adversa 

 parte in judicis abusum adhibitum detegat. 



PARABOLA. 



18 Qui delicate a pueritia nutrit servum suum, postea sentiet 



eum contumacem. l 



EXPLICATIO. 



Servandus est principibus et dominis, ex consilio Salomonis, 

 in gratia et favore suo erga servos, modus. Is triplex est ; 

 primo, ut promoveantur per gradus, non per saltus ; secundo, ut 

 interdum assuefiant repulses, ; tertio (quod bene praecipit Mac- 

 ciavellus 2 ) ut habeant prce oculis suis semper aliquid, quo ulterius 

 aspirare possint. Nisi enim haac fiant, reportabunt proculdubio 

 principes in fine a servis suis, loco animi grati et officiosi, fasti- 

 dium et contumaciam. Etenim, ex promotione subita, oritur 

 insolentia; ex perpetua desideratorum adeptione, impatientia 

 repulsae ; denique, si vota desint, deerit itidem alacritas et in- 

 dustria. 



PARABOLA. 



19. Vidisti virum velocem in opere suo ; cor am regibus stdbit, 



nee erit inter ignobiles* 



EXPLICATIO. 



Inter virtutes quas reges in delectu servorum potissimum 

 spectant et requirunt, gratissima est praa cunctis celeritas et in 

 negotiis expediendis strenuitas. Viri profunda prudentia, regi- 

 bus suspecti ; utpote qui nimium sint inspectores, et dominoa 

 suos inscios et invitos ingenii sui viribus (tanquam machina) 

 circumagere possint. Populares, invisi; utpote qui regum 

 luminibus officiunt, et oculos populi in se convertunt. Animosi, 

 pro turbulentis saepe habentur, et ultra quam par est ausuris. 

 Probi, et vitas integraa, tanquam difficiles existimantur, nee ad 

 omnes nutus heriles apti. Denique non est virtus alia, quae 

 non habeat aliqunm quasi umbram, qua regum animi offendan- 

 tur; sola velocitas ad mandata nihil habet quod non placeat. 



1 Prov. xxix. 21. 



2 We lind Macchiavelli's opinion, as to what the conduct of princes towards their 

 ministers ought to be, in the twenty -second chapter of // Principe. It hardly appears 

 to justify the reference here made to him ; but I have not met with any passage in 

 his writings which contains precisely the remark in the text, 



8 Prov. xxii. 29. 



