776 DE AUGMENTIS SCIENTIARUM 



quam ex destinationibus Finium. Porro, Principes quoque 

 (sed longe aliam ob causam) ab Ingeniis optime judicantur ; 

 Privati autera ex Finibus. Principes enim fastigium adepti 

 humanorum desideriorum, nullos fere sibi propositos Fines 

 habent ad quos, prsesertim vehem enter et constanter, aspirant ; 

 ex quorum Finium situ et distantia reliquarum suarum actio- 

 num possit excipi et confici directio et scala; id quod inter 

 alia causa est vel prsecipua, ut cor da eorum (quod Scriptura 

 pronunciat) sint inscrutabilia. 1 At Privatorum nullus est, qui 

 non sit plane veluti viator, et proficiscatur intente ad aliquam 

 itineris metam, ubi consistat; unde non male divinare quis 

 poterit quid fac turns sit, aut non facturus. Si enim in ordine 

 sit quidpiam ad finem suum, probabile est facturum ; sin sit in 

 contrarium finis, minime. Neque de Finium aut Ingeniorum 

 in hominibus diversitate informatio capienda est simpliciter tan- 

 turn, sed et comparate ; quid scilicet praedominetur, et reliqua 

 in ordinem cogat. Sic, ut videmus, Tigellinus, cum se Pe- 

 tronio Turpiliano inferiorem sentiret in voluptatibus Neroni 

 ministrandis et prsegustandis, metus (ut ait Tacitus) Neronis 

 rimatus est 2 ; et hoc pacto aBmulum evertit. 



Ad notitiam quod attinet de hominum animis secundariam, 

 iiimirum quae ab Aliorum Relatione desumitur, breviter dicere 

 sufficiet. Defectus et vitia didiceris optime ab inimicis ; vir- 

 tutes et facultates ab amicis ; mores et tempora a famulis ; 

 opmiones et meditationes ab intimis familiaribus, cum quibus 

 frequentius colloquia miscent. Fama popularis levis est; et 

 superiorum judicia minus certa; etenim coram illis tectiores 

 incedunt homines. Verior fama e domesticis emanat. 3 



Verum ad inquisitionem istam universam via maxime compen- 

 diaria in tribus consistit. Primum, ut amicitias multas compa- 

 remus cum ejusmodi hominibus qui multiplicem et variam 

 habent tarn rerum quam personarum notitiam ; inprimis vero 

 enitendum ut saltern singulos habeamus praesto, qui pro nego- 

 tiorum atque hominum diversitate, nos de unaquaque re cer- 

 tiores facere et solide informare possint. Secundo, ut prudens 

 temperamentum et mediocritatem quandam persequamur et in 

 libertate sermonis et in taciturnitate ; frequentius libertatem 

 usurpantes ; at cum res postulat, silentium. Libertas siquidem 



1 Prov. xxv. 3. 2 Tac. Ann. xiv. 57. 



3 "Fere omnis sermo ad forcnscm famam a domesticis emanat auctoribus." Q. 

 Cicero, De Pet. Consul. 5. 



