LIBER OCTAVUS. 793 



Exemplum Tractatus Swmmarii de Proferendis Finibus 



Imperil. 



DICTUM Themistcclis, sibi ipsi applicatum, incivile certe fuit 

 et inflatum ; sin de aliis, atque in genere, prolatum fuisset, 

 prudentem sane observationem et pergravem censuram com- 

 plecti videatur. Rogatus in convivio ut citharam pulsaret, 

 respondit ; Fidibus se nescire ; caterum posse oppidum parvum in 

 magnam civitatem evehere. 1 Ista certe verba, ad sensum politi- 

 cum translata, facultates duas multum inter se discrepantes, in 

 iis qui rerum gubernacula tractant, optime describunt et distin- 

 guunt. Etenim si regum consiliarios, senatores, aliosque ad 

 negotia publica admotos, qui usquam fuerunt, attente intueamur, 

 reperientur profecto (licet rarissime) nonnulli qui regnum aut 

 civitatem e parvis ampla efficere possint, fidicines tamen sint 

 valde imperiti ; e contra autem, alii quamplurimi in cithara aut 

 lyra (hoc est, aulicis tricis) miri artifices, qui tantum abest ut 

 rempublicam amplificare possint, ut potius a natura comparati 

 videantur ad statum reipublicas beatum et florentem labefactan- 

 dum et evertendum. Sane artes illae degeneres et praestigiae, 

 quibus saspenumero consiliarii atque rerum potentes et gratiam 

 apud principes suos et famam in vulgus reportant, baud aliud 

 nomen merentur quam peritice cujusdam fidiculariaB ; utpote 

 cum sint res magis gratse in pra3sens, et artificibus ipsis orna- 

 mento, quam ad rerumpublicarum, quarum sunt ministri, opea 

 et amplitudinem utiles aut accommodae. Occurrent proculdu- 

 bio et alii consiliarii atque reipublicae gubernatores minime 

 spernendi, qui sint negotiis pares, possintque res commode 

 administrare, easque a manifestis praecipitiis et incommodis 

 conservare ; a virtute tamen ilia rerumpublicarum erectrice et 

 amplificatrice longo intervallo absunt. 



Verum qualescunque demum fuerint operarii, conjiciamus 

 oculos in opus ipsum; qualis nimirum censeri debeat vera 

 Regnorum et Rerumpublicarum Magnitude, et quibus artibus 

 obtineri possit : Dignum profecto argumentum, quod principes 

 perpetuo in manibus habeant et diligenter meditentur; quo 

 nee vires suas in majus a3stimantes incoBptis se vanis et nimis 

 arduis implicent ; nee rursus easdem plus a3quo despicientes ad 

 consilia pusillanima et meticulosa se demittant. 



Magnitude Imperiorum, quoad molem et territorium, men- 

 suras subjicitur ; quoad reditus, calculis. Numerus civium et 



1 Plut. in Them. 2. 



