796 DE AUGMENTIS SCIENTIARUM 



quam nobilium mancipia et operarii. Simile quiddam fieri 

 videmus in sylvis caeduis; in quibus, si major quam par est 

 caudicum sive arborum majorum relinquatur numerus, non re- 

 nascetur sylva sincera et pura; sed major pars in vepres et 

 dumos degenerabit. Eodem modo in nationibus, ubi nume- 

 rosior justo est nobilitas, erit plebs vilis et ignava; atque eo 

 demum res redibit, ut nee centesimum quodque caput sit ad 

 galeam portandam . idoneum ; praesertim si peditatum spectes, 

 qui exercitus plerunque est robur praecipuum ; unde succedet 

 magna populatio, vires exiguae. Nusquam gentium hoc quod 

 dico luculentius comprobatum est, quam exemplis Angliae et 

 Gallise; quarum Anglia, quamvis territorio et numero inco- 

 larum longe inferior, potiores tamen partes fere semper in bellis 

 obtinuit; hanc ipsam ob causam, quod apud Anglos coloni et 

 inferioris ordinis homines militias habiles sint, rustici Gallic 

 non item. Qua in re mirabili quadam et profunda prudentia 

 excogitatum est ab Henrico Septimo Angliae rege (id quod in 

 Vitae ejus Historia fusius tractavimus), ut praedia minora atque 

 domus agricolationis instituerentur, quae habeant certum eum- 

 que mediocrem agri modum annexum, qui distrahi non possit ; 

 eo fine ut ad victum liberaliorem sufficiat, utque agricultura 

 ab iis exerceretur qui domini fuerint fundi, aut saltern usu- 

 fructuarii, non conductitii aut mercenarii. Nam ita demum 

 characterem ilium, quo antiquam Italiam insignivit Virgilius, 

 merebitur regio aliqua; 



Terra potens armis, atque ubere gleba. 1 



Neque praetereunda est ilia pars populi (quae Angliae fere est 

 peculiaris, nee alibi (quod scio) in usu, nisi forte apud Po- 

 lonos), famuli scilicet Nobilium. Hujus enim generis etiam in- 

 feriores, quoad peditatum, agricolis ipsis minime cedunt. Quare 

 certissimum est, quod magnificentia et splendor ille hospitalis, 

 atque famulitia et veluti satellitia ampla, quae in more sunt 

 apud Nobiles et Generosos in Anglia, ad potentiam militarem 

 apprime conducant; ubi contra, Nobilium obscura et magis 

 privata et in se reducta vitae ratio copias militares minuit. 



4. Danda est omnino opera ut Arbor ista Monarchiae, qualis 

 fuit Nebuchadnezzaris 2 , truncum habeat satis amplum et ro- 

 bustum ad ramos suos et frondes sustentandos ; hoc est, ut 

 numerus indigenarum ad subditos extraneos cohibendos satis 



1 Virg. ^En. i. 531. 2 Daniel, c. iv. 



