800 DE AUGMENTIS SCIENTIARUM 



contra autem, certissimum esse temporis oraculum, naliones 

 illas quae in armorum professione et studiis diutius permanse- 

 rint (id quod Romani Turcaeqne potissimum fecere), miros in 

 Imperio Amplificando facere progressus. Quin et illae quae 

 bellica gloria per unius tantummodo saeculi spatium floruere, 

 inde tamen unico illo saeculo earn Imperii Amplitudinem asse- 

 cutae sunt, quam longo post tempore, etiam remissa ilia armo- 

 rum disciplina, retinuerunt. 



7. Praecepto praecedenti affine est, ut status quis utatur ejus- 

 modi Legibus et Consuetudinibus, quae justas illi causas aut 

 saltern praetextus arma capessendi tanquam in promptu mi- 

 nistrent. Etenim ea est insita animis hominum justitiae appre- 

 hensio, ut bellum (quod tot sequuntur calamitates) nisi gravem 

 ob causam, saltern speciosam, inferre abstineant. Turcis praasto 

 est semper, et ad nutum, belli causa ; propagatio scilicet legis 

 et sectae suae. Romani, quanquam pro magno decore imperato- 

 ribus apud eos fuerit si Fines Imperii ipsorum protulissent, 

 tamen ob hanc solam causam, ut fines proferrentur, nunquam 

 bella susceperunt. Aspiranti igitur ad imperium nationi illud 

 in more sit, ut sensum habeat vividum et acrem injuriae alicujus 

 vel subditis suis limitaneis vel mercatoribus vel publicis mi- 

 nistris illatas ; neque a prima provocatione diutius torpeat aut 

 tardet. Item, prompta sit et alacris ad auxilia mittenda sociis 

 suis et foederatis ; id quod perpetuum erat apud Romanes ; adeo 

 ut si forte in populum foederatum, cui etiam cum aliis foedus 

 defensivum intercederet, hostilis impressio facta esset, atque 

 ille a plurimis suppetias peteret, Romani omnium primi semper 

 adessent, beneficii decus nemini prasripiendum relinquentes. 

 Quod vero attinet ad bella antiquis temporibus propter statuum 

 conformitatem quandam, aut correspondentiam tacitam, gesta, 

 non video in quo jure ilia fundata sint. Talia fuerunt bella 

 quae a Romanis suscepta erant ad Graeciam in libertatem vindi- 

 candam ; talia a Lacedaemoniis et Atheniensibus ad constituen- 

 das aut evertendas democratias et oligarchias ; talia quandoque 

 illata sunt a rebuspublicis aut principibus, sub praetextu subdi- 

 tos alienos protegendi et a tyrannide liberandi. Ad rem pras- 

 eentem sufficiat, ut illud decernatur; non esse expectandum 

 statui alicui Imperii Amplitudinem, nisi ad quamvis occasionem 

 justam se armandi protinus expergiscatur. 



8. Nullum omnino corpus, sive sit illud naturale sive politi- 

 cum, absque exercitatior e sanitatem suam tueri queat. Rrgno 



