LIBER OCTAVUS. 805 



APHOBISMUS 4. 



Neque tamen Jus Publicum ad hoc tantum spectat, ut ad- 

 datur tanquam custos Juri Private, ne illud violetur, atque ut 

 cessent injuriae ; sed extenditur etiam ad religionem et arma 

 et disciplinam et ornamenta et opes, denique ad omnia circa 

 Bene Esse civitatis. 



APHOKISMUS 5. 



Finis enim et scopus quern leges intueri, atque ad quern 

 jussiones et sanctiones suas dirigere debent, non alius est quam 

 ut cives foeliciter degant. Id fiet, si pietate et religione recte 

 instituti ; moribus honesti ; armis adversus hostes externos 

 tuti ; legum auxilio adversus seditiones et privatas injurias 

 muniti ; imperio et magistratibus obsequentes ; copiis et opibus 

 locupletes et florentes fuerint. Harum autem rerum instru- 

 menta et nervi sunt leges. 



APHORISMUS 6. 



Atque hunc finem optimae leges assequuntur, plurimae vero 

 ipsarum aberrant. Leges enim mirum in modum, et maximo 

 intervallo, inter se difFerunt ; ut alias excellant ; alias medio- 

 criter se habeant ; alias prorsus vitiosas sint. Dictabimus igitur, 

 pro judicii nostri modulo , quasdam tanquam Legum Leges, ex 

 quibus informatio peti possit, quid in singulis legibus bene 

 aut perperam positum aut constitutum sit. 



APHORISMUS 7. 



Antequam vero ad corpus ipsum legum particularium deve- 

 niamus, perstringemus paucis virtutes et dignitates legum in 

 genere. Lex bona censeri possit, quas sit intimations certa ; 

 prcBcepto justa ; executione commoda ; cum forma politics congrua; 

 et generans virtutem in subditis. 



TITULUS I. 



De Prima Dignitate Legum, ut sint Certce. 



APHORISMUS 8. 



Legis tantum interest ut certa sit, ut absque hoc nee justa 

 esse possit. Si enim incertam vocem det tuba, quis se parabit ad 

 bellum ? l Similiter, si incertam vocem det lex, quis se parabit 

 ad parendum ? Ut moneat igitur oportet, priusquam feriat. 

 Etiam illud recte positum est ; optimam esse legem, qua minimum 

 relinquit arbitrio judicis* : id quod certitudo ejus prasstat. 



1 1 Corinth, xiv. 8. * Arist. Rhet. i. 1. 



3 F 3 



