LIBER OCTAVUS. 813 



APHORISMUS 42. 



Cavendum inprimis, ne in Curiis Praetoriis praabeatur auxi- 

 lium in casibus quos lex non tarn omisit, quam pro levibus 

 contempsit, aut pro odiosis remedio indignos judicavit. 



APHORISMUS 43. 



Maxime omnium interest Certitudinis Legum (de qua nunc 

 agimus), ne Curiae Praetoriae intumescant et exunde^it in 

 tantum, ut prastextu rigoris legum mitigandi, etiam robur et 

 nervos iis incklant aut laxent ; omnia trahendo ad arbitrium. 



APHORISMUS 44. 



Decernendi contra Statutum Expressum, sub ullo aequitatis 

 praetextu, Curiis Praetoriis jus ne esto. Hoc enim si fieret, 

 Judex prorsus transiret in Legislatorem, atque omnia ex arbi- 

 trio penderent. 



APHOKISMUS 45. 



Apud nonnullos receptum est, ut jurisdictio quae decernit 

 secundum aequum et bonum, atque ilia altera quae procedit 

 secundum jus strictum, iisdam curiis deputentur; apud alios 

 autem, ut diversis. Omnino placet curiarum separatio. Neque 

 enim servabitur distinctio casuum, si fiat commixtio juris- 

 dictionum ; sed Arbitrium Legem tandem trahet. 



APHOKISMUS 46. 



Non sine causa in usum venerat apud Romanes Album Prce- 

 toris, in quo praescripsit et publicavit quomodo ipse jus dicturus 

 esset. 1 Quo exemplo, judices in Curiis Praetoriis regulas sibi 

 certas (quantum fieri potest) proponere eaeqtie publice affigere 

 debent. Etenim optima est lex, quae minimum relinquit arbi- 

 trio judicis ; optimus judex, qui minimum sibi. 



Verum de Curiis istis fusius tractabimus, cum ad locum de 

 Judiciis veniemus ; obiter tantum jam locuti de iis, quatenus 

 expediant et suppleant Omissa a Lege. 



De Retrospectione Legum. 

 APHORISMUS 47. 



Est et aliud genus Supplement Casuum Omissorum, cum lex 

 legem supervenit, atque simul casus omissos trahit. Id fit in 



1 " Album pratoris est qusedam tabula dealbata posita pro rostris, in qua propone- 

 bantur edicta pratoris, ut facile ex eminent! conspicerentur et legerentur." Vetus 

 Gloss, a Brissonio laudat. In the ordinary use of the word it signifies a collection of 

 the formulae by means of which actions were carried on, thus corresponding to the 

 register of writs in our municipal law. The edict contained a good deal more than a 

 mere collection of formula?, though these probably constituted a portion of it. 



