820 DE AUGMENTIS SCIENTIARUM 



leges introducunt disputantes non jubentes, utique placerent, si 

 priscos mores ferre possemus. 1 Sed prologi isti legum plerun- 

 que (ut nunc sunt tempera) necessario adhibentur, non tam ad 

 explicationem legis, quam instar suasionis ad perferendam legem 

 in Comitiis ; et rursus ad satisfaciendum populo. Quantum 

 fieri potest tamen, prologi evitentur, et lex incipiat a jussione. 



APHOKISMUS 70. 



Intentio et sententia legis, licet ex praefationibus et praeam- 

 bulis (ut loquuntur) non male quandoque eliciatur, attamen 

 latitude aut extensio ejus ex illis minime peti debet. Saepe 

 enim praeambulum arripit nonnulla ex maxime plausibilibus et 

 speciosis ad exemplum, cum lex tamen multo plura complecta- 

 tur ; aut contra, lex restringit et limitat complura, cujus limita- 

 tionis rationem in praeambulo inseri non fuerit opus. Quare 

 dimensio et latitude legis ex corpore legis petenda. Nam pra> 

 ambulum saepe aut ultra aut citra cadit. 



APHOKISMUS 71. 



Est vero genus perscribendi leges valde vitiosum. Cum 

 scilicet casus ad quern lex collimat fuse exprimitur in praeam- 

 bulo ; deinde ex vi verbi (talis) aut hujusmodi relativi corpus 

 legis retro vertitur in praeambulum, unde praeambulum inseritur 

 et incorporatur ipsi legi ; quod et obscurum est et minus tutum, 

 quia non eadem adhiberi consuevit diligentia in ponderandis et 

 examinandis verbis praeambuli, qua3 adhibetur in corpore ipsius 

 legis. 



Hanc partem, de Incertitudine legum quaa ex mala de- 

 scriptione ipsarum ortum habet, fusius tractabimus, quando de 

 Interpretatione legum postea agemus. Atque de Descriptione 

 legum Obscura haec dicta sint ; jam de Modis Enucleandi Juris 

 dicendum. 



De Modis Enucleandi Juris, et Tollendi Ambigua. 



APHOBISMUS 72. 



Modi Enucleandi Juris et Tollendi Dubia, quinque sunt. 

 Hoc enim fit aut per Perscriptiones Judiciorum ; aut per Scri- 

 ptores Authenticos ; aut per Libros Auxiliares ; aut per Prce- 

 lectiones ; aut per Responsa sive Consulta Prudentum. Haec 



1 Jubeat," says Seneca, speaking of law, " non disputet. Nihil videtur mihi in- 

 eptius quam lex cum prologo." Ep. 95. 



