832 DE AUGMENTIS SCIENTIARUM 



Dei. 1 Recordetur quis caeremonias et typos veteris legis ; fue- 

 runt illae rationales et significativae, longe discrepantes a caere- 

 moniis idolatriae et magiae ; quae tanquam surda3 et mutae erant, 

 nihil docentes plerunque, imo ne innuentes quidem. Praecipue 

 Christiana Fides, ut in omnibus, sic in hoc ipso eminet ; quod 

 auream servet mediocritatem circa usum Rationis et Disputa^ 

 tionis (quae Rationis proles est) inter leges Ethmcoruin et 

 Mahometi, quae extrema sectantur. Religio siquidem Ethni- 

 corum fidei aut confessionis constantis nihil habebat ; contra, 

 in religione Mahometi, omnis disputatio interdicta est ; ita 

 ut altera erroris vagi et multiplicis, altera vafrae cujusdam 

 et cautae imposturae, faciem prae se ferat ; cum sancta Fides 

 Christiana Rationis usum et Disputationem (sed secundum 

 debitos fines) et recipiat et rejiciat. 



Humanae Rationis usus, in rebus ad Religionem spectantibus, 

 duplex est; alter in explicatione mysterii, .alter in illationibus 

 quas inde deducuntur. Quod ad mysteriorum explicationem 

 attinet, videmus non dedignari Deum ad infirmitatem captus 

 nostri se deniittere, mysteria sua ita explicando ut a nobis 

 op time ea possint percipi; atque revelationes suas in rationis 

 nostrae syllepses et notiones veluti inoculando ; atque inspira- 

 tiones ad intellectum nostrum aperiendum sic accommodando, 

 quemadmodum figura clavis aptatur figura? serae. Qua tamen 

 in parte, nobis ipsis deese minime debemus ; cum enim Deus 

 ipse opera rationis nostrae in illuminationibus suis utatur, etiam 

 nos eandem in omnes partes versare debemus, quo magis capaces 

 simus ad mysteria recipienda et imbibenda : modo animus ad 

 amplitudinem mysteriorum pro modulo suo dilatetur, non myt- 

 teria ad angustias animi constringantur. 



Quantum vero ad Illationes, nosse debemus, relinqui nobis 

 usum rationis et ratiocinationis (quoad mysteria) secundarium 

 quendam et respectivum, non primitivum et absolutum. Post- 

 quam enim Articuli et Principia Religionis jam in sedibus suis 

 fuerint locata, ita ut a rationis examine penitus eximantur, turn 

 demum conceditur ab illis Illationes derivare ac deducere, se- 

 cundum analogiam ipsorum. In rebus quidem naturalibus hoc 

 non tenet. Nam et ipsa principia examini subjiciuntur ; per 

 Inductionem (inquam) licet minime per Syllogismum ; atque 

 eadem ilia nullam habent cum ratione repugnantiam, ut ab 



1 Romans, xii. 1. 



