48 PARTIS INSTAURATIONIS SECUND^E 



ad intellectum perficiendum ad InterpretationemNaturse 

 faciunt, dividuntur in tres ministrationes ; ministratio- 

 nem ad Sensum, ministrationem ad Memoriam, et minis- 

 trationem ad Rationem. In ministratione ad Sensum 

 tria docebimus. Primo, quomodo bona notio constitua- 

 tur et eliciatur, ac quomodo testatio sensus, qua3 semper 

 est ex analogia hominis, ad analogiam mundi reducatur 

 et rectificetur ; neque enim multum sensui tribuimus in 

 perceptione immediata, sed quatenus motum sive altera- 

 tionem rei manifestat. Secundo, quomodo ea quae sen- 

 sum effugiunt, aut subtilitate totius corporis, aut partium 

 minutiis, aut loci distantia, aut tarditate vel etiam velo- 

 citate motus, aut familiaritate objecti, aut alias, in ordi- 

 nem sensus redigantur, atque ejus judicio sistantur ; ac 

 insuper in casu quo adduci non possunt, quid faciendum, 

 atque quomodo huic destitutioni vel per instrumenta vel 

 per graduum observationem peritam vel per corporum 

 proportionatorum ex sensibilibus ad insensibilia indica- 

 tiones vel per alias vias ac substitutiones, sit subvenien- 

 dum. Postremo loco de historia naturali, et de modo 

 experimentandi dicemus, qualis sit ea historia naturalis 

 qua3 ad philosophiam condendam sufficere possit; et 

 rursus qualis experimentatio deficiente historia neces- 

 sario sit suscipienda : ubi etiam qusedam de provocanda 

 et figenda attentione admiscebimus. Multa enim in his- 

 toria naturali atque experimentis, notitia ipsa adesse 

 jampridem, usu abesse solent, propter vim animi appre- 

 hensivam minime excitatam. His tribus ministratio ad 

 sensum absolvitur. Aut enim sensui materia praebetur, 

 aut juvamentum ; nimirum vel ubi deficit, vel ubi 

 declinat. Materiae, historia et experimenta ; defectui 

 sensus, substitutiones ; declinationi, rectificationes de- 

 bentur. Ministratio ad Memoriam hoc officium prass- 



