50 PARTIS IXSTAURATIONIS SECUNDJE 



tionem quam penetrabit massam. Tertio itaque osten- 

 demus, quo modo et quo tempore inquisitio sit reinte- 

 granda, et charts sive tabulae praecedentes in chartas 

 novellas transportandae, et quoties inquisitio sit repe- 

 tenda. Etenim primas chartarum series vel sequelas 

 super polos mobiles verti statuimus, et tantum proba- 

 tiones esse et tentamenta inquisitionis ; siquidem mentem 

 in naturam rerum jus suum persequi et obtinere posse, 

 nisi repetita actione, plane diffidimus. Itaque minis- 

 tratio ad memoriam tribus (ut diximus) doctrinis absol- 

 vitur ; de locis inveniendi, de metliodo contabulandi, 

 et de modo instaurandi inquisitionem. Superest minis- 

 tratio ad Rationem, cui ministrationes duas priores sub- 

 ministrant. Nullum enim per eas constituitur axioma, 

 sed tantum notio simplex cum historia ordinata ; certo 

 verificata per ministrationem primam, atque ita reprae- 

 sentata per secundam, ut tanquam in potestate nostra 

 sit. Atque ministratio ad rationem ea maxime probari 

 meretur, quse rationem ad opus suum exequendum et 

 finem obtinendum optime juvabit. Opus autem rationis 

 natura unicum ; fine et usu gemiirum est. Aut enim 

 scire et contemplari, aut agere et efficere, homini pro fine 

 est. Itaque aut causae expetitur cognitio et contem- 

 platio ; aut effect! potestas et copia. Quamobrem dati 

 effectus vel naturae in quovis subjecto causas nosse, in- 

 tentio est humanae scientiae. Atque rursus, super datam 

 materiaa basin effectum quodvis sive naturam. (inter 

 terminos possibilis) imponere vel superinducere, intentio 

 est humanae potentiae. 1 Atque ha? intentiones, acutius 

 inspicienti et vere aestimanti, in idem coincidunt. Nam 

 quod in contemplatione instar causas est, in operatione 

 est instar medii ; scimus enim per causas, operamur per 

 media. Et certe si media universa quas ad opera quaeli- 



in Gruter. 



