DELIXEATIO ET ARGUMENTUM. 53 



efficientium. Cum autem effic5entia et materias dici- 

 mus, non efficientia remota aut materias communes 

 (qualia in disputationibus agitantur), sed efficientia 

 propiora et materias praeparatas intelligimus. Id ne 

 s;i?pius subtilitate inutili repetatur, inventionem latentis 

 processus subtexemus. Latentem autem processum ap- 

 pellamus seriem et ordinem mutationis ; rem scilicet 

 ex efficientis motu et materiae fluxu conflatam. Quse 

 autem secundum subjecta fit inquisitionis variatio, ex 

 duabus rerum conditionibus ortum habet ; aut ex na- 

 tura simplicis et compositi (alia enim accommodatur 

 inquisitio ad res simplices, alia ad compositas et decom- 

 positas et perplexas), aut ex historic copia et inopia, 

 quas ad inquisitionem peragendam parari possit. Ubi 

 enim historia abundat, expedita est ratio inquisitionis ; 

 ubi tenuis est, in arcto est labor, et multifaria indus- 

 tria et arte opus habet. Itaque per ista quae jam dicta 

 sunt tractata, variationem inquisitionis absolvi putamus. 

 Restat inquisitionis contractio, ut non tantum in inviis 

 via, sed et in viis compendium, et tanquam linea recta 

 quse per ambages et flexus secet, ex indiciis nostris in- 

 notescat. Hoc autem (veluti et omnis ratio compen- 

 diaria) maxime in rerum delectu consistit. Duas autem 

 invenimus veluti rerum praerogativas, quae ad inquisi- 

 tionis compendia plurimum faciunt ; Prasrogativam In- 

 stantiae, et Praerogativam Inquisiti. Itaque docebimus 

 primo quales sint illae instantiae, sive experimenta, quae 

 ad illuminationem prae caeteris excellant, adeo ut paucse 

 idem quod alias plures praestent. Hoc enim et moli 

 ipsius historian, et discurrendi laboribus parcit. Deinde 

 etiam explicabimus qualia sint ea inquisita, a quibus 

 interpretationem auspicari oporteat, utpote quas praedis- 

 posita sequentibus facem quandam praeferunt, aut ob 



