COGITATA ET VISA. 129 



pronuntiasse : Gloriam Dei esse rem eelare, gloriam 

 Regis autem rem invenire: non aliter ac si divina 

 natura innocent! et benevolo puerorum ludo delectare- 

 tur, qui ideo se abscondunt ut inveniantur ; ac animam 

 humanam sibi collusorera in hoc ludo, pro sua in homi- 

 nes indulgentia et bonitate optaverit. Atque hanc in- 

 veniendi gloriam earn esse, quas humanam naturam no- 

 bilitet nee interim cuiquam mortalium molesta sit (ut 

 Civilia esse solent), nee conscientiam in aliquo remore- 

 tur aut mordeat, sed omnino meritum et beneficium 

 sine alicujus pernicie, injuria, aut tristitia deferat: 

 Lucis enim naturam puram et absque maleficio esse ; 

 usum ejus pervert! ; ipsam non pollui. Rursus etiam 

 hominum studia et ambitiones reputans, tria ambitionis 

 genera reperiebat, si modo uni ex iis id nomen imponere 

 fas sit ; Primam eorum qui ad propriam potentiam in 

 patriis suis amplificandam magna contentione feruntur ; 

 atque hanc vulgarem esse et degenerem : Secundam 

 eorum qui patrias suas potentiam inter humanum genus 

 provehere nituntur; quae sane plus habet dignitatis, 

 cupiditatis minus : l Tertiam eorum qui hominis ipsius 

 sive human! generis potentiam et imperium in rerum 

 universitatem instaurare et attollere conantur ; quas 

 reh'quis proculdubio et sanior est et augustior : Hominis 

 autem imperium sola scientia constare : tantum enim 

 potest quantum scit : neque ullas vires naturalium causa- 

 rum catenam perfringere posse ; Naturam enim non 

 aliter quam parendo vinci. Cogitabat etiam et animo 

 volvebat, qualia sint, qua3 tarn de vi simplici et mera 

 inventorum quam de ea 2 quas cum merito et beneficio 

 conjuncta sit, cogitationem subire possunt. Ac illam 



1 haud minus. G. 



2 qua de virtute ac vi inventorum, tarn simplici et mera, tarn ea. G. 



VOL. VII. 9 



