DE TELESCOPIIS ET MICROSCOPIIS. 1685. 45I 



Hac via caufas telefcopij melius invertigalTet Cartefius, [quam] ex interfeétione 

 radiorum quse fit in fuperficie lentis exterioris , quâ interfeélione ille utendum 

 putabat ') ; quod tamen haudquaquam necefîe effe ex ijs qiiae hic oftenfa funt 

 fatis liqeet. At nunc multiplie! errore implicita efl:') ejus expofitio quae in diop- 

 tricis legitur ^') , iiti et fchema ipfum , neque ex ijs unquam proportionem ampli- 

 ficationis colligere '•} potuit. Cujus ignoratione niajorem quoque multo quam rei 

 natura patitur de telefcopij efficacia fpem concepit. Putabat enim fi artificum 

 induitria prœftare poffet quod ars docet, fore ut res tam particulares et minutas in 

 aftris videremus, quam funt ex quas vulgo in terra percipimus. Cum tamen non 

 nefciverit eadem proportione qua res vifs amplificantur, etiam diametrum lentis 

 exterioris fuperare debere pupillœ latitudinem , ut lucida omnia telefcopio îeque 

 ac nudo oculo fpectentur 5). Nam , licet jam quarta parte hujus claritatis contenti 

 fimus, invenio tamen *) aperturam illam lentis exteriorem Terrœ diametro majo- 

 rera efle debere, fi res in Jove tanquam 40 pedibus difl:antes fpeétandas praebere 

 pofliulet *). Ut appareat aliud quam manuum indufliriam hic requiri 7), ; 



[Propositio IL] 



Quaenam fit amplitude anguli viforij feu fpatij quod uno 

 intuitu exhibet telefc opium ex convexa et cava lente con- 

 f t r u c t u m. 



facile evincitur. Putemus enim telescopium parandum quo res in Jovis Pla- 

 neta tanquam 10 pedibus distantes discerni queunt. Jupiter in oppositu solis 

 situs quadruplo plus a terra quam heec a Sole distat. Terrje a Sole distantia est 

 secimdum nostritm et Pcritiorum nostrœ secatis Astronomorum calculum, cir- 

 citer 12000 Terrae diamctrorum. Ergo a Jove acronychio 48000 taliumdiame- 

 trorum; diameter terrjeamplius quam 40c 00000 pedum nostratium. Absumus 

 ergo a Jove pedibus 1,920,000,000,000. Oportetautem telescopium nos dedu- 

 cat ad 10 pedum distantiam. Ergo res \\sx diametrum augere débet secundum 

 rationem 192,000,000,000 ad i. Quod ut fiât, debebit diameter lentis exterio- 

 ris esse ad latitudinem pupillse in hac eadem ratione si postuletur jeque lucidas 

 res conspici telescopio ac nudo oculo. Sed putemus quartam partem ejus clari- 

 tatis sufficere. Continebit ergo diameter lentis diametrum pupillse toties quot 

 sunt unitates in numéro 48,000,000,000. Pupillas vero diameter saltem ^^^^ 

 pedis partem efficit. Ergo facta divisione per 1 44 , fit numerus pedum quos 

 haberet latitudo lentis 333,333,333, quœ major est quatuor Terrs diametris." 

 7) On trouve encore en marge „hic adde de parvitate aperturae hujus tclescopij pag. 

 76.2". Ajoutons qu'il ne s'agit pas de l'ouverture des télescopes de Descartes, m is du pro- 

 blème du champ de vision delà lunette hollandaise; problème traité dans la Prop. II qui suit 

 Voir encore la note i de la p. 453. 



