DE TELESCOPIIS ET MICROSCOl'IIS. 1685, 



453 



[Fig. 6.] 



A piipillae magnitudine praecipuèpendet amplitude anguli viforij in hifce tele- 

 fcopijs , idque experiri licet , nam fi oculum telefcopio admotum claudas primiim, 

 quo pupilla multum dilatetur ut in tenebris folet, deinde aperias, primo incuitu 

 latiori orbe vifibilia comprehendes quam paulo poft, quia ftatim contrahetur 

 orbis ob arftatam fulgore lucis pupillam. Quod fi lamellam cum exiguo foramine 

 oculo opponas, minori etiam copia rerum vifibilium frueris. 



Veruntamen fi minimum foramen efficias non pro ratione ejus exi- 

 litatis orbis lucidus arftabitur, fed tune apertura lentis convexse ampli- 

 tudinem ejus définit, quae proinde non ultra certam quantitatem 

 decrelcet nifi et lens convexa amplius coarétetur. Quorum ratio 

 explicatu facilis efl:. Si enim lens convexa fit EF [Fig. 6] ') , cava B, 

 cui applicata pupilla prim6 latitudinem habeat CD, ducanturque ab 

 oppofitis punàis C, D, quje funt in pupillse circumferentia, reftœ 

 CAH, DAG, per centrum lentis convexse A tranfeuntes; has defi- 

 nient angulum viforium GAH, quo, quicquid rerum vifibilium com- 

 prehenditur, uno obtutu confpicietur, quoniam per centrum lentis A 

 radij a punctis G , H venientes abfque inflexione pénétrant ad C et D; 

 ideoque afpeftabilia intra angulum GAH comprehenfa non poflTunt 

 quin ad oculum radios emittant. Imo °) etiamfi pupilla pauxillo 

 anguftior fit quam DEC, nam duftâ GAK ut AK fit sequalis AO, 

 junélaque EK: dummodo EK in pupillam incidat, cernetur vifibile 

 comprehenfum angulo GAH. obfcurè vero punfta extrema quo tendunt 

 reétse AG, AH, quia particula tantum radiorum quos in lentem EF 

 mittunt, pupillam ingreditur. Atque hinc fit ut quantumvis in angus- 

 tum apertura lentis EF contrahatur, nihil aut minimum tantum dimi- 

 nuatur anguli viforij amplitudo, dummodo pupillae orbis non coaréte- 

 tur. Diminuta autem hac pupille latitudine, atque adunum velutpunc- 

 tum redafta, anguli vifiarij amplitudo fit ea quaî anguli EPF\ pofita 

 EF apertura lentis convexœ, et pundlo P invento, ut in prop. [II, 



IPart. I, Lib. II] 3) , m nempe BO , (ea eft diftantia lentis cavae a foco 

 convexse) BA, et BP fint proportionales. Nulli enim radij , per len- 

 tem A tranfmifli, ad punélum oculi B pervenire poflTunt, nifi qui priuf- 

 '' quam in lentem illam inciderent tendebant ad punétum P. Eorum 



vero maximus angulus EPF apertura lentis A praefinitur. 



')Plus tard Huygens annota en marge: „Haec absque nova figura adjici possuntad 

 unam e demonstrationibus hujus telescopij"; comparez la note 7 delà p. 45'> 



*_) À propos de cette phrase (jusqu' au mot „ingreditur") Huygens annota en marge: ,,omittl 

 potest hoc." 



î) Voir à la p. 177 le début de la démonstration de cette proposition. 



