DE TELESCOPIIS ET MICROSCOPIIS. 1685 1692. 437 



Siinc qui invencionis, fed lui dixi fortiiitîe, primae laudem Jacobo Metio Batavo 

 Alcmariaï civi tribuant. Mihi vero cerco compertiim eft ') ante ipfum tele- 

 fcopia fabricaffe arcificem qiiendam Mediobiirgenfem apud Zelandos circa 

 annum hujus fsculi 9. five is fiierit ciijiis Sirtiirus meminit ^) Joh. Lippersheim 

 nomine, five cui Borellus in libello de vero Telefcopij repercore primas defert '} 

 Zacharias. Hi tune non majores fefquipedalibus tubos faftitabanc. Utroque 

 vero muko prior rudimcnca artis luggcfTerat '^) Joh. Bapt. Porta Neapolitanus, 

 cujus exilant de rébus dioptricis, et Magia Naturali, libri s) totis 15 annis ante 

 editi quam in Belgio nodro telefcopia exorirentur. In quibus librisde fpecillis 

 (ut vocat) fuis memorac res procul pofitas quafi propinqus eflent referentibus ") , 

 deque conjunftione cavarum et convexarum lencium ''). Nihil tamen magnopere 

 eum profecifîë, hoc ipfum probat quod tanto tempore arsjamcœpta non ultra 

 inclaruit, neque ipfe Porta quidquam in cœlo obfervavit eorum quœ pollea appa- 

 ruerunt. Hoc inde eft quod fortuitis experimentis originem inventi deberi 

 conftat. Neque enim hic vir licet mathematicarum aliquatenus gnarus fubti- 

 liflimas ^) rationes quibus ars ea pro fundamentis utitur comprchenderat, ut 

 meditatione eam eruere polTet, multoque minus illi quos ante memoravi homi- 

 nes opilices ac fcientiarum rudes. Fortuna vero et cafu eodem perventum nihil 

 mirum eft, cum frequens ufus effet jam a trecentis atque amplius annis utriufque 

 generis lentium quibus feorfim adhibicis vitia oculorum emendantur. ut potius 

 mirandum fit tam diu rem obviam latuille. 



„Caput. XI. De specillis, quibus supra omne cogitatum quis conspicere longissime qucat.", 

 qui débute comme il suit: „Non omittemus rem admirabilem, & longe utilissimam. Quo- 

 modo lusciosi, ultra quam credi possit, longissime conspicereqiieant. Diximus de Ptolemsi 

 speculo, sive specillo potius, quo persexceiitena millia pervenientes naves conspiciebat, & 

 quomodo id fieri poterit, docere tentabimus, ut per aliquot millia passiium cognoscere 

 amicos possimus, & visu débiles légère minimos characteres è remoto." Toutefois, dans ce 

 chapitre, écrit de la manière obscure qui est propre à Porta, il n'est question que d'un 

 miroir concave, et l'artifice de combiner deux ou plusieurs verres n'est mentionné que dans 

 le „Caput X. De cristallinse lentis efFectibus.", p. 595 — 597, où l'on lit: 



„Lente crystallina epistolam remotam légère. 



. . .Et si lentes multiplicare noveris, non vereor quin per centum passus minimam literam 

 . conspiceris, ut ex una in alteram maiores reddantur characteres : debilis visus ex visus quali- 

 tale specillis utatur. Qui id rectè sciverit accomodare, non parvum nanciscetursecretum. 

 possumus: 



„Lente crystallina idem perfectius efficere. 



Concava; lentes, qus longe sunt, clarissime cernere faciunt, convexa; propinqua;unde ex 

 visus conimoditate his frui poteris. Concavo longe parva vides, sed perspicua, convexo 

 propinqua majora, sed turbida, si utrunqiie recte componere noveris, & longinqua «Se 

 proxima majora & clara videbis. Non parum multisamicis auxilii pra;stitimus, qui & lon- 

 ginqua obsoleta, proxima turbida conspiciebant, ut omnia perfectissime contuerentur". . . 

 8) Leçon alternative : „reconditas". 



